Ekvador'dan Türkiye'ye uzanan kokain hattı: Kara para trafiğinde Türkiye iddiası

Ekvador'da Posorja Limanı'nda ele geçirilen 748 kilogram kokainin varış noktasının Türkiye olduğu ortaya çıktı. Ekim ayının ilk gününde Guayaquil'e bağlı limanda iki konteynerdeki çimento çuvallarına gizlenmiş uyuşturucunun Avrupa piyasındaki değerinin yaklaşık 35 milyon dolar olduğu belirtildi.

Venezuela'da bağımsız gazeteci olarak çalışmalarını sürdüren Mustafa Özdemir, bu operasyondan hareketle uluslararası uyuşturucu ağlarının Türkiye ile bağlantılarına ve kara para transferinde Türkiye'nin rolüne ilişkin dikkat çeken iddiaları gündeme taşıdı.

Kolombiya istihbaratından Türkiye uyarısı

Kolombiya Ulusal İstihbarat Müdürlüğü'ne ait bir rapora göre, uyuşturucu ticareti ve kara para aklama faaliyetlerinin uzaktan koordinasyon merkezi uzun süre Dubai iken, bugün İspanya ve Türkiye'nin yeni merkezler olarak öne çıktığı belirtiliyor. Ekvador basını da Kolombiya soruşturmalarına dayanarak kokain ağlarının finansal yönetim merkezlerinin Dubai'den Türkiye'ye doğru kaydığını aktarıyor.

42,5 tonluk ağın parçaları

748 kilogramlık sevkiyattan bir hafta sonra 8 Ekim'de, Ekvador polisi Avrupa Birliği ile İspanyol güvenlik birimlerinin desteğiyle büyük bir operasyon düzenledi. Operasyonda 23 adreste arama yapıldı, 21 kişi gözaltına alındı. Gözaltındakilerden ikisi görevdeki polis memuruydu. Soruşturma kapsamında Ekvador, İspanya, Belçika, Portekiz ve Hollanda'da yapılan ve toplam 42,5 tonu bulan 14 ayrı kokain yakalaması bu yapıya bağlandı.

Gözaltına alınanların en dikkat çekicisi Jackson Felipe Zambrano. Zambrano'nun Los Lobos çetesinin liderinin başlıca finansörlerinden biri ve yeni kurulan uyuşturucu konseyinin Ekvador'daki elçisi olduğu belirtiliyor. Bu elçiler, ağlarda paranın güvencesi işlevini görüyor; yerel çetelere ödenecek ücretin yarısı önceden ödenirken, kalan paranın kokain Avrupa'ya ulaştıktan sonra ödenmesi garanti ediliyor.

Yeni Uyuşturucu Konseyi nedir?

Kolombiya istihbaratının adını koyduğu NJN, hiyerarşik ve klasik bir kartel değil. Kolombiyalı kokain üreticilerini, Balkan mafyasını ve Ekvadorlu lojistik çetelerini bir araya getiren, yatay örgütlenmiş bir ağ olarak tanımlanıyor. Ağın bağlantılarının İspanya, BAE ve Türkiye'yi de kapsadığı öne sürülüyor. Ancak kavram Kolombiya'da tartışmalı; Başsavcılık böyle bir yapının varlığına dair kanıt bulunmadığını açıklamıştı.

Türkiye'yi cazip kılan faktörler

Kolombiya basınına sızan istihbarat raporu, Türkiye'yi suç ağları için cazip kılan gerekçeleri şöyle sıralıyor:

• En az 400 bin dolarlık gayrimenkul alımıyla edinilebilen vatandaşlık
• Ülkeye giriş ve oturum izni almanın kolaylığı
• Avrupa ile Asya arasında köprü oluşturan jeostratejik lojistik konumu
• Türk vatandaşlarının yabancı ülkelere iade edilmesini yasaklayan anayasal düzenleme

Bu vatandaşlık programının kötüye kullanılma riski Türkiye'de de biliniyor. İçişleri Bakanlığı Ağustos ayında, sahte gayrimenkul değerleme raporlarıyla usulsüz vatandaşlık sağladığı belirlenen bir şebekeye karşı 16 ilde operasyon düzenlediğini açıkladı. Yapılan incelemeler sonucunda toplam 1.413 yatırımcı ve aileleriyle birlikte 6 bin 134 kişinin vatandaşlığı iptal edildi ya da geri alındı.

Ekvador'dan kaçan baronlar ve Türkiye

Tespitlerin bir kısmının sahada karşılığı da var. Arnavut kökenli Kompania Bello ağının lideri olduğu belirtilen Dritan Rexhepi, Ekvador'dan kaçtıktan sonra Kasım 2023'te İstanbul Beylikdüzü'nde Türk polisinin operasyonuyla yakalanmıştı. Rexhepi Türkiye'ye sahte Kolombiya pasaportuyla girmişti ve Ocak 2025'te Arnavutluk'a iade edildi.

Los Lobos çetesinin lideri Pipo (Wilmer Geovanny Chavarría Barré) de benzer bir yol izlemişti. Ekvador'da cezaevinden erken serbest bırakılan Pipo, pandemi döneminde Covid-19'dan öldüğüne dair sahte bir kayıtla izini kaybettirmişti. Ekvador'un eski İçişleri Bakanı, Pipo'nun hayatta olduğunu ve kartelin faaliyetlerini Hollanda ya da Türkiye'den yönettiğini iddia etmişti. Türk İçişleri Bakanlığı ise o dönemde Pipo'nun Türkiye'ye hiçbir yasal giriş-çıkış kaydı bulunmadığını açıklamıştı. Pipo sonunda Kasım 2025'te İspanya'nın Málaga kentinde yakalandı.

Paranın izi: Kara para trafiği

Kara paranın Türkiye'deki izi de resmi kayıtlara geçmiş durumda. İçişleri Bakanlığı Kasım 2023'te, Avustralya merkezli uluslararası uyuşturucu örgütü Comanchero'nun suç gelirlerini Türkiye'de aklamaya çalıştığını açıkladı. MASAK raporları doğrultusunda 55 şüpheliye ait yaklaşık 4,5 milyar liralık mal varlığına el konuldu.

Paranın nasıl taşındığına dair bir ipucu da Avrupa'dan geliyor. Beş ülkenin kamu yayıncılarıyla yürütülen ortak bir araştırma, kayıt dışı para transfer sistemi hawalanın suç örgütlerinin yeraltı bankası haline geldiğini ortaya koydu. İspanyol polisinin kara para aklama birimi başmüfettişine göre bu ağları yöneten ana aracılar Avrupa dışında, Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye ve Güneydoğu Asya'da bulunuyor.

Dubai ile İstanbul arasındaki kayıt dışı para trafiği Türk makamlarının da gündeminde:

• Dubai bağlantılı POS cihazları üzerinden kuyumculuk faaliyeti yapılıyormuş gibi gösterilerek milyarlarca liralık işlem yapıldığı iddia edildi
• İstanbul Başsavcılığı, lideri Dubai'de yakalanan ve 155 milyar liralık işlem hacmine ulaşan bir yasa dışı bahis ve kara para ağı hakkında iddianame hazırladı

Bu operasyonlar, Türk güvenlik birimlerinin bu ağlara karşı aktif olduğunu gösteriyor. Ancak aynı zamanda uluslararası suç aktörlerinin Türkiye'yi bir yaşam, operasyon ve finans alanı olarak gördüğüne işaret ediyor.

Uzman görüşü: Liman ve para aynı yerde buluşuyor

Ekvador Organize Suç Gözlemevi Direktörü ve analist Renato Rivera'ya göre Türkiye'yi suç ağları için cazip kılan şey, lojistik ve finansın aynı coğrafyada buluşması:

"Varış limanlarıyla ödemelerin yapıldığı finansal araçların aynı coğrafyada buluşması büyük bir maliyet avantajı sağlıyor. Bu durum Türkiye'yi organize suç için bir tür operasyon merkezine dönüştürüyor. Altyapı hazır bir köprü sunuyor. Ama bu köprü Ekvadorlu yerel yapılara değil, uyuşturucu trafiğini yöneten uluslararası profesyonel aracılara hizmet ediyor."

Rivera, Türkiye'nin artan rolünü kriminolojideki "balon etkisi" kavramıyla da açıklıyor. Rotterdam ve Anvers gibi Avrupa'nın büyük limanlarında denetimler sıkılaştıkça rotalar alternatif limanlara kayıyor:

"Ekvador'dan muz, gıda ve çiçek gibi ürünlerde devasa ve yasal bir ihracat trafiği var. Uyuşturucu ağları Avrupa limanlarındaki baskıyı aşmak için bu yasal lojistik zincirlerini istismar ediyor ve rotalarını Türkiye ve Yunanistan gibi limanlara kaydırıyor. Türkiye bu anlamda kilit bir transit ve aktarma noktasına dönüşüyor."

Ancak Rivera, finans merkezinin tamamen İstanbul'a kaydığı yönündeki iddialara temkinli yaklaşıyor. Ona göre sunduğu esneklikler nedeniyle ana finans ve pazarlık merkezi hâlâ Dubai. Öte yandan Dubai'nin koruyucu kalkanı da eskisi kadar sağlam değil: İrlandalı Kinahan kartelinin lideri olmakla suçlanan Daniel Kinahan, Dubai'de on yıl yaşadıktan sonra Ağustos 2026'da İrlanda'ya iade edildi.

Rivera'ya göre Türkiye'yi kullananlar Ekvadorlu çeteler değil, ağın uluslararası aracıları: "Ekvadorlu çeteler henüz bu düzeyde küreselleşmiş değil. Ama NJN'nin içindeki çok uluslu aracılar ve farklı milliyetlerden uyuşturucu baronları Türkiye'deki altyapıyı pekâlâ kullanabiliyor."

Yanıt bekleyen sorular

Posorja'da yakalanan 748 kilo kokaini Türkiye'de kimin teslim alacağı, sevkiyatın alıcısının kim olduğu ve soruşturmanın nasıl ilerleyeceği merak konusu. Söz konusu iddialara ilişkin sorular Ekvador makamlarına iletildi; henüz yanıt alınamadı.