Dünyanın konuştuğu casusluk skandalının merkezindeki isim: Alice Huang kimdir?

ABD ile Çin arasındaki küresel yapay zeka rekabetinin merkezinde, ABD istihbaratının Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı adına çalışan bir istihbarat unsuru olduğu sonucuna vardığı Çinli iş insanı Alice Huang yer alıyor. Şanghay finans dünyasından yükselerek teknoloji devleriyle kurduğu güçlü ilişkilerle bilinen Huang, son günlerde dünya gündemine damgasını vuran bir skandalın da en çok konuşulan ismi.

Şirket belgeleri ve hükümet yetkilileriyle yapılan görüşmelere dayandırılan analiz, Çince adı Huang Le olan ve Nvidia CEO'su Jensen Huang ile hiçbir akrabalık bağı taşımayan Alice Huang'ın geçmişini ve geniş ticari ağını gözler önüne serdi.

Skandal nasıl patlak verdi?

Son günlerde Jensen Huang'ın, Çin istihbaratı adına casusluk yaptığından şüphelenilen Alice Huang ile evlilik dışı ilişki yaşadığı ortaya çıkmıştı. İstihbarat kaynaklarına göre, Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı'nın Alice Huang'ı bilgi toplamak amacıyla devşirmiş olabileceği değerlendiriliyor.

• İkilinin 2023 sonunda Singapur'da tanıştığı ve son üç yılda Şanghay, Tayvan ve Silikon Vadisi gibi noktalarda düzenli olarak görüştükleri tespit edildi.
• Alice Huang'ın yöneticilik yaptığı Singapur merkezli veri merkezi şirketi Megaspeed, son yıllarda Nvidia'dan 4 milyar doların üzerinde çip satın alarak Güneydoğu Asya'nın en büyük alıcılarından biri haline geldi.
• ABD hükümeti, Megaspeed'in gelişmiş yarı iletkenleri ABD yaptırımlarını delerek Çin'e kaçırdığı şüphesiyle soruşturma yürütüyor.

Jensen Huang, iddiaların basına yansımasının ardından çalışanlarına gönderdiği yazılı mesajda eşine ihanet ettiğini kabul ederek ailesinden ve çalışma arkadaşlarından özür diledi. Şirketi ve ABD ulusal güvenliğini korumak için başlatılan soruşturmalarla tam işbirliği yapacağını açıkladı. Nvidia Yönetim Kurulu ise olayla ilgili bağımsız bir iç soruşturma başlattı.

Şirket şu ana kadar ticari sırların sızdırıldığına dair bir kanıt olmadığını belirtse de, yatırımcılar ilişkiyi gizleyerek hissedarları yanılttıkları gerekçesiyle dava açtı.

Televizyon muhabirliğinden Şanghay finans dünyasına uzanan kariyer

Kariyerine 4 yıl televizyon muhabirliği yaparak başlayan Alice Huang, daha sonra HSBC'nin özel bankacılık bölümünde ve Çin devlet destekli yatırım bankası CITIC Securities'de çalıştı.

Adının geçtiği en eski şirket kayıtları 2010 yılına uzanan Çinli yönetici, Pekin'de yetkililerin uğrak yeri olan ve zengin açık büfesiyle bilinen Beihu No. 9 adlı özel golf kulübünün içindeki bir şirkette yer aldı.

İlerleyen yıllarında Hong Kong'da halka arz edilecek bir Çinli tıbbi ekipman üreticisine yatırım yapan Huang, uzun yıllar Şanghay'ın finans dünyasında faaliyet gösterdi ve hem Çinli hem de ABD'li teknoloji yöneticileriyle kolayca kaynaşabildiği biliniyor.

Alice Huang, Çin'de 51 yaşındaki fon yöneticisi Kang Wei ile yakın çalıştı. Çin yatırımcılarına ve çalışanlarına Huang'ın eşi olarak tanıtılan Kang Wei, hisselerini bildirmediği gerekçesiyle düzenleyici kurumdan en az iki kez para cezası aldı.

ABD yaptırımlarını aşan paravan şirket

ABD hükümetinin Çin'e gelişmiş yapay zeka çiplerinin satışına kısıtlamalar getirmesi üzerine, bu bileşenleri alabilmek için şirketlerin Çin dışında yerleşik olması ve ülkeyle belirgin bir mülkiyet bağının bulunmaması gerekiyordu.

• Alice Huang, 2023 yılında Britanya Virjin Adaları'ndaki bir şirketi kullanarak Singapur'daki bir online oyun firmasını satın aldı ve adını Megaspeed olarak değiştirdiği bu firmayı aynı yılın ilerleyen aylarında Singapurlu bir paravan şirkete devretti.
• Devir sonrasında günlük operasyonların kontrolünü elinde tutan Huang, arkasında Çin'deki yerel veri merkezleri ve savunma sanayii ile bağlantılı zengin yatırımcıların yer aldığı Megaspeed'i yeniden yapılandırdı.
• Aralık 2023'te Singapur'da Jensen Huang ile bir araya gelerek fotoğraf veren Alice Huang'ın şirketi Megaspeed, mülkiyet değişikliğinden sadece 4 gün sonra Nvidia bulut ortağı seçilerek aranan bileşenlere erişim kazandı.

Sosyal medya kayıtlarına göre son üç yıl içinde Jensen Huang ile Şanghay, Silikon Vadisi, Kaliforniya ve Tayvan gibi noktalarda görüşen Alice Huang, Haziran 2024'te Taipei'deki bir teknoloji etkinliğinde bu yakınlığını açıkça sergiledi.

Etkinliğe katılan bir teknoloji şirketinin CEO'su, gece yarısından hemen sonra Huang'ın teknoloji yöneticileriyle sohbet ederken "Jensen'ı buraya getirebileceğime bahse girerim" dediğini ve ardından Nvidia liderinin hemen çıkageldiğini aktardı.

Alibaba ile de ortaklığı vardı

• 2024 ile 2026 yılları arasında 4 milyar dolardan fazla donanım temin eden Megaspeed, Malezya'da bir yan kuruluş kurdu.
• Bu kuruluşun sunucularını ve fikri mülkiyetini Çinli e-ticaret devi Alibaba'nın Apex adlı yan kuruluşuna rehin vermesiyle Alibaba, Megaspeed'in hakim müşterisi haline geldi.
• ABD Ticaret Bakanlığı, 2024'ün sonlarında Megaspeed'in veri merkezini denetlemek üzere bir yetkili gönderdi; teslim edilen bazı Nvidia ekipmanlarının hala kutularda paketlenmiş halde durması, çiplerin başka yerlere sevk edildiği endişesini doğurdu.
• Tayvanlı yetkililer, Hong Kong pasaportuyla adaya giren Alice Huang'ın halka açık buluşmalarının ötesindeki seyahatlerini izlemeye aldı.

Mart 2025'te ABD'ye giderek Nvidia ofislerinde diğer yöneticilerle birlikte Jensen Huang'ı ziyaret eden Alice Huang, aynı yıl Singapur hükümetinin yürüttüğü sahte ithalat beyanı soruşturması kapsamında sorguya çekildi ve ülkeden çıkışı yasaklandı.

Yeterli kanıt çıkmaması üzerine hakkındaki soruşturma kapatılan Huang daha sonra Şanghay'a geçti. Singapurlu yetkililerin Megaspeed soruşturması sürerken şirkette yeni bir patron çalışanlara emir vermeye başladı.

Alice Huang'ın yokluğunda ağa bağlı başka bir yönetici, Malezya ofisini ziyaret ederek çalışmaların sürmesini sağlarken, ağdaki bir diğer şirket olan Shanghai Shuoyao projede çalışmak üzere Çin'den büyük mühendis grupları gönderdi. Şanghay'daki yerel yetkililerin örnek model olarak gösterdiği şirketin yeni yapay zeka sunucu fabrikasında 100'den fazla teknisyenin sunucuları çip seviyesine kadar onarabildiği kaydedildi.

Alice Huang, Kang Wei, Nvidia ve Megaspeed tüm yorum taleplerini yanıtsız bırakırken, Megaspeed'in Malezya'daki veri merkezinin ilk aşaması tamamlanma noktasına ulaştı.