Dünyanın en güçlü ordusu bu soruna çözüm bulamıyor: Silahlar, kullanılmadan eskiyiyor

Modern savaş teknolojileri hızla gelişirken, orduların silah geliştirme ve satın alma süreçleri aynı hızda ilerleyemiyor. Milyarlarca dolarlık projelerin tamamlanması yıllar sürerken, bu süreçte yeni teknolojiler ortaya çıkıyor ve mevcut silah sistemleri güncelliğini kaybedebiliyor.

ABD Savunma Bakanlığı Pentagon'un 2,4 trilyon doları aşan savunma programları da tam olarak bu sorunu gözler önüne seriyor. Bir silah sisteminin ilk geliştirme aşamasından askeri kullanıma hazır hale gelmesine kadar geçen süre, ortalama 12 yılı aşıyor. Bu süre, bir silahın teknolojik açıdan eskiyebilmesi için fazlasıyla yeterli.

Ukrayna savaşı ders niteliğinde oldu

Ukrayna savaşı, askeri teknolojilerin ne kadar kısa sürede değişebildiğini gösterdi. Savaşın ilk dönemlerinde kullanılan bazı insansız hava araçları, gelişmiş hava savunma sistemleri ve elektronik harp teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla sahadaki etkinliğini kaybetti. Daha küçük ve düşük maliyetli FPV dronlarının kullanımı da savaş alanındaki ihtiyaçları tamamen değiştirdi.

Ukrayna'nın eski Başbakanı ve savunma teknolojisi şirketi UFORCE'nin kurucu ortağı Oleksiy Honcharuk, bir silahın üç ila altı ay içinde eskiyebildiğini belirterek, savaş alanındaki gelişmelere hızlı uyum sağlamanın önemine dikkat çekiyor. Honcharuk'a göre asıl mesele belirli bir silah sisteminin kendisi değil, yeni teknolojileri rakiplerden önce geliştirebilme kabiliyeti.

Eski platformlar modernize edilerek kullanılıyor

ABD'nin askeri envanterinde bu konuda çarpıcı örnekler bulunuyor:

• F-15 savaş uçağı: 1960'larda tasarlanan uçak, 1972'de ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Radar, aviyonik ve silah sistemlerinde yapılan güncellemeler sayesinde hâlâ kullanılmaya devam ediyor.
• B-52 bombardıman uçağı: 1955'te hizmete giren uçak, modernizasyon çalışmalarından geçiriliyor. Programın amacı, uçağın 2050 sonrasında da görev yapabilmesini sağlamak.

Hollandalı askeri yazılım şirketi Intelic'in CEO'su Maurits Korthals Altes, burada asıl önemli olanın mevcut donanımı korumaktan çok yeni teknolojileri sisteme hızlı biçimde entegre edebilmek olduğunu vurguluyor. Orduların tüm yazılım ve komuta altyapısını değiştirmeden insansız hava araçlarını veya taşıdıkları ekipmanları yenileyebilmesi büyük önem taşıyor.

Modernizasyonun sınırları da var

Mevcut silah sistemlerine yeni teknolojiler eklemek her zaman kolay değil. ABD Deniz Piyadeleri'nin eski bakım komutanı Foster Ferguson, yeni bir sensör veya donanımın eski bir uçağa eklenmesinin her zaman mümkün olmadığını belirtiyor. Ağırlık, güç kaynağı, soğutma kapasitesi ve gövdenin mevcut durumu gibi unsurlar modernizasyonun sınırlarını belirliyor.

Ferguson ayrıca silah sistemlerinin bakım ve onarım haklarının en baştan netleştirilmesi gerektiğinin altını çiziyor. Orduların satın aldıkları ekipman üzerinde değişiklik yapma ve farklı üreticilerin parçalarını kullanma hakkına sahip olması gerektiğini söylüyor.

Üreticilere bağımlılığı azaltma hamlesi

ABD Hava Kuvvetleri, farklı üreticilerin geliştirdiği teknolojilerin birlikte kullanılabilmesini sağlamak için yeni bir yaklaşım üzerinde çalışıyor. İşbirlikçi Muharebe Uçağı programı kapsamında yaklaşık 1.000 otonom insansız hava aracının envantere alınması hedefleniyor. Programda, farklı üreticilerin yazılımlarının çeşitli uçaklarda kullanılmasına olanak tanıyan, hükümet kontrolündeki bir yazılım mimarisi tercih ediliyor.

ABD Kongresi, 2016 yılında büyük savunma programlarının mümkün olduğunca Modüler Açık Sistemler Yaklaşımı'nı (MOSA) izlemesini kararlaştırdı. Ancak resmî incelemeye göre, değerlendirilen 20 askeri tedarik programının 14'ünde belirli ölçüde modüler sistem kullanılsa da programların hiçbiri bu sistemlerin maliyet ve faydalarını resmî olarak değerlendirmemişti.

GAO'nun hesaplamalarına göre, taktik uçakların beş yıllık bakım maliyetlerinde yalnızca yüzde 1'lik bir düşüşün bile yüz milyonlarca dolarlık tasarruf sağlayabileceği ortaya çıkıyor.

Geleceğin orduları yeni yeteneklere yatırım yapacak

Uzmanlara göre geleneksel askeri tedarik anlayışının değişmesi gerekiyor. Orduların yalnızca belirli bir üreticinin geliştirdiği platformu satın alması yerine, farklı teknolojilerin birlikte çalışabildiği sistemlere yönelmesi önem taşıyor. Bu yaklaşım, açık mimarilerin ve standartlaştırılmış bağlantı sistemlerinin kullanılmasını gerektiriyor.

Bir silahın belirli bir görevde güncelliğini kaybetmesi, tamamen işlevsiz hale geldiği anlamına gelmiyor. Geleceğin savaşlarında yeni silahlar ve teknolojiler kullanılmaya devam edecek. Orduların karşılaştığı temel sorunlardan biri, mevcut sistemleri değişen savaş koşullarına uyarlamanın maliyetini ve süresini azaltmak olacak.