DEM Parti Grup Başkanvekilleri Gülistan Kılıç Koçyiğit ve Sezai Temelli, yeni yasama yılının başlaması nedeniyle parlamento muhabirleriyle bir araya gelerek gündeme ilişkin soruları yanıtladı. Çözüm süreci, MGK kararının gecikmesi, İmralı ziyaret talepleri ve seçim tartışmaları başta olmak üzere birçok konuda görüşlerini paylaştılar.
Sezai Temelli, yeni çözüm sürecinin ilerleyebilmesi için Meclis'te çıkarılan yasanın Milli Güvenlik Kurulu (MGK) vesayetinden kurtarılması gerektiğini söyledi. Sürecin ilerlemesine yönelik MGK kararının gecikmesine tepki gösteren Temelli, "İlk defa bir yasanın üzerinde bir kurumun vesayeti vardır. Bunu aşmamız lazım" ifadelerini kullandı.
Meclis'te çıkan yasanın bir "ilk adım" yasası olduğunu kaydeden Temelli, "Halkın iradesinin üzerinde hiçbir iradeyi kabul etmemiz mümkün değil. Meclis halkın iradesinin yansıdığı yerdir" diye konuştu.
Halkın iradesi ile oluşmuş bir Meclis'in kararının nasıl uygulanacağının da demokrasilerde belli olduğunu belirten Temelli, sözlerini şöyle sürdürdü:
"MGK kararıyla bir halkın iradesi tecelli etmez. Halkın iradesine bağlı olarak MGK kendi rolünü oynayabilir. Burada maalesef bir ikame söz konusu. Biz böyle olmaması gerektiğini söylüyoruz."
18 Ağustos'ta yasalaşan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'da MGK'nın "tespit ve teyit makamı" olduğu belirtilmişti. "Çerçeve yasa" olarak bilinen düzenlemede; PKK/KCK'nın kontrolü altındaki tüm örgütsel yapılarla birlikte fiili varlığını tamamen sona erdirdiğinin ve silah bıraktığının güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi, bu durumun MGK tarafından teyit edilmesi öngörülmüştü.
Söz konusu MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanması, kanun hükümlerinin ve kanundan yararlamak isteyenlere yönelik 6 aylık yasal başvuru süresinin işlemeye başlaması için temel şart ve tetikleyici unsur olarak belirlenmişti.
"Kesin dönüş takvimi yok"
Gülistan Kılıç Koçyiğit, PKK mensuplarının Türkiye'ye dönüşünün ne zaman başlayacağı sorusuna, bu konuda hem örgütün hem de devlet bürokrasisinin çalışma yürüttüğünü ancak kesin bir takvimin bulunmadığını söyleyerek yanıt verdi.
Abdullah Öcalan'ın süreçteki rolünün de belirleyici olduğunu vurgulayan Koçyiğit, "Sürecin hızı bakımından da alınan mesafe bakımından da Öcalan'ın pozisyonu çok önemli" dedi ve ekledi:
"Koordinatör olarak rol almasının da süreci hızlandırıcı etkisi olacaktır."
İmralı ziyaretine destek
DEM Parti, gazetecilerin ve aydınların, Abdullah Öcalan'ın 1999 yılından bu yana hükümlü olarak bulunduğu İmralı F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Cezaevi'ne gitmelerine izin verilmesini istiyor. Temelli, bu konuda "Gazetecilerin, aydınların talepleri var. Dünyanın birçok yerinden bu talepler geliyor. Fakat maalesef bu konuda atılmış bir adım yok" yanıtını verdi.
Temelli, "Tam anlamıyla tecridin sonlandırıldığını maalesef söyleyemiyoruz" diyerek müzakere sürecini etkin yürütecek bir diyalog ve buluşma zemininin hâlâ sağlanamadığını belirtti. Koçyiğit de İmralı Cezaevi'nin Adalet Bakanlığı'na bağlı olduğunu hatırlatarak, "Gönül ister ki tüm gazeteciler gitsin. Biz bunun gecikmeden gerçekleşmesi gerektiğini düşünüyoruz" dedi.
Koçyiğit, gazetecilerin ve aydınların adaya gitmesinin "Süreç ilerliyor" duygusunu pekiştireceğini vurguladı.
Süreç demokrasiden ayrılamaz
Koçyiğit, Kürt sorununun çözümü ile demokrasi meselesinin birbirinden ayrılamayacağını söyledi. CHP'li belediyelere yönelik operasyonlar ve kayyım uygulamaları ile eski HDP eş başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ'ın cezaevinde bulunmasını örnek göstererek şunları kaydetti:
"O anlamıyla içinde olduğumuz rejim, baskı yeni değil. Sadece şöyle bir fark var: eskiden bu baskıyı Kürtler yaşıyordu, şimdi bütün Türkiye yaşıyor."
Demirtaş ve Yüksekdağ'ın cezaevinde bulunmasının sürece ilişkin güvensizliği artırdığını belirten Koçyiğit, "Bize oy veren vermeyen herkesin temel sorusu: 'Kürt sorunu çözülecek de Demirtaş cezaevinde mi kalacak? Biz Demirtaşlar cezaevine girmesin diye Kürt sorununun çözümünü istiyoruz'" şeklinde konuştu.
Koçyiğit ayrıca sürece destek vermelerinin diğer siyasi gelişmelere yönelik itirazlarından vazgeçtikleri anlamına gelmediğini de vurguladı:
"Baskı rejiminin içinde iğne ucu kadar barış umudu varsa bu süreci ilerletme konusunda irade gösteriyoruz. Ama bu asla şu anlama gelmiyor; Mersin Belediye Başkanının tutuklamasına, İstanbul Belediyesinin adım adım kuşatılmasına rızamız var anlamına gelmiyor."
Seçim tartışması gündemimizde yok
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin seçimlerin Meclis kararıyla yenilenmesi ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yeniden adaylığına ilişkin açıklamalarının hatırlatılması üzerine Sezai Temelli, DEM Parti'nin gündeminde şu anda bir seçim tartışması veya anayasa tartışması olmadığını söyledi.
Temelli, "Bu kadar önemli bir süreçte bizim gündemimizde seçim tartışması yok. Önümüzdeki seçimlere nasıl gideceğimiz, o seçim üzerinde yapılacak mühendislikten çok daha önemli" dedi. Koçyiğit ise "MHP'nin gelecek seçime dair kendi tahayyülünü paylaşması bizim için bağlayıcı değildir" ifadelerini kullanarak sözlerini şöyle sürdürdü:
"Hem cumhurbaşkanlığı seçimlerinde hem de yerel seçimlerde parti olarak kendi iddiamızı ortaya koyacağız."
Çözüm sürecinde neler yaşandı?
Yeni çözüm süreci, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin Ekim 2024'te Meclis'te yaptığı konuşmalarla başladı. İktidar bu süreci "Terörsüz Türkiye", DEM Parti ise "Barış ve Demokratik Toplum" süreci olarak nitelendiriyor.
Abdullah Öcalan'ın 27 Şubat 2025'teki çağrısının ardından PKK 12 Mayıs 2025'te kendisini resmen feshettiğini duyurdu. Ağustos 2026'da ise çözüm süreci hukuki bir zemine oturtuldu.
Meclis Genel Kurulu'nda yapılan oylamada "çerçeve yasa" olarak nitelendirilen kanun teklifi 468 milletvekilinin "Evet" oyu ile kabul edilerek yasalaştı. Yasa, PKK'nın tamamen feshedilmesi ve silah bırakması koşuluna bağlı hukuki düzenlemeleri kapsıyor.
- Suça karışmayan alt düzey örgüt üyelerinin "Eve dönüş yasası" kapsamında topluma kazandırılması
- İnfaz ertelemelerinin uygulanması
- "Kasten öldürme" ve "işkence" gibi ağır suçları işleyen örgüt yöneticilerinin yasa kapsamı dışında bırakılması
- Örgüt üyelerine 5 yıl siyaset yasağı getirilmesi
Yasanın yürürlüğe girmesinin ardından Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında Milli Dayanışma ve Bütünleşme Koordinasyon Kurulu kuruldu. Kurul, 28 Eylül'de ikinci büyük toplantısını gerçekleştirerek çalışmalarını hızlandırdı. Bünyesinde şu an aktif olan dört alt komisyon sahada incelemeler yapıyor:
- Adli ve Hukuki İşler Komisyonu
- İzleme ve Tespit Komisyonu
- Sosyal Uyum ve Bütünleşme Komisyonu
- Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon Komisyonu
Yeni süreçte Abdullah Öcalan'a resmi bir statü verilmedi ancak silahsızlanma çağrısı yapması yönündeki diyalog kanalları açık tutuluyor. Devletin güvenlik kurumları sahada PKK'nın silah bırakma niyetini ve feshini "teyit ve tespit" etmek için çalışmalarını sürdürüyor. Bu tespitlerin yılbaşına kadar tamamlanması, ardından da "eve dönüş ve başvuru" sürecinin başlaması planlanıyor.
Yeni yasama döneminde Meclis'in ana gündem maddelerinden biri yine çözüm süreci olacak. MHP lideri Bahçeli ise daha önce Öcalan'a "umut hakkı" verilmesi, statüsünün netleştirilmesi ve Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon Alt Komisyonu'nda yer alması gerektiğini belirtmişti.
