COP31'de Küresel Açılım: Gaziantep Öncülüğünde Gastronomi Şehirleri Girişimi Tanıtıldı

Antalya'da düzenlenen COP31 Mavi Bölge'de önemli bir uluslararası girişim kamuoyuna sunuldu. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi'nin öncülüğünde başlatılan "Döngüsel Gıda Sistemleri ve Gastronomi Şehirleri Girişimi (ICFG)", Birleşmiş Milletler ve uluslararası şehir ağlarının iş birliğiyle özel bir lansman etkinliğiyle tanıtıldı.

Gıda sistemlerinden kaynaklanan sera gazı ve metan emisyonlarını azaltmayı hedefleyen girişimin tanıtım etkinliği, "Döngüsel Gastronomi: Metansız ve Dirençli Bir Gelecek İçin Şehirlerin Güçlendirilmesi" ana temasıyla gerçekleştirildi. 200 kişilik kapasiteye sahip lansman, küresel bir iş birliği platformunun hayata geçirilmesini amaçlıyor.

Kurucu Şehirler ve Uluslararası Ortaklar

Girişimin kurucu şehirleri arasında Türkiye'den Konya, Brezilya'dan Belém ve İtalya'dan Parma yer alıyor. Girişim, çok sayıda önde gelen uluslararası kurumun ortaklığında yürütülüyor:

• BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO)
• Dünya Gıda Programı (WFP)
• BM Çevre Programı (UNEP)
• ICLEI
• UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı (UCCN)
• EBRD Yeşil Şehirler Programı
• OECD Şampiyon Belediye Başkanları Girişimi

Başkan Fatma Şahin: "Bu Sofra İnsanlık Sofrası, Toprak Vatandır"

Lansman açılışında konuşan Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, Hatay, Adıyaman ve Edirne başta olmak üzere programa katılan belediye başkanlarını, milletvekillerini ve uluslararası misafirleri selamladı. Gaziantep'in 12 yıllık sürdürülebilir şehir ve gastronomi yolculuğunu anlatan Şahin, sofranın birleştirici gücüne dikkat çekti.

"Bizim bir hikayemiz var, bizim Halil İbrahim soframız var. Bu sofra insanlık sofrası. Dünya merhametini, şefkatini, hoşgörüsünü kaybettiği anda bizim söyleyecek bir sözümüz var" diyen Şahin, UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı sürecini akademik dünyayla hazırlanan güçlü raporlar ve kültürel miras hikayeleriyle yeniden ele aldıklarını ifade etti.

Gaziantep'in Türkiye'nin ilk UNESCO Gastronomi Şehri olmasının ardından Hatay, Şanlıurfa, Kahramanmaraş, Kütahya ve İstanbul gibi şehirlerin de UNESCO ağlarına dahil olmasının önemine değinen Şahin, toprağın tevazu, ana ve vatan olduğunu belirterek ata tohumu ve ana tohumu bankalarının kurulmasının zorunluluk olduğunu dile getirdi.

Şahin, gıda kaybının küresel boyutuna da dikkat çekti:

"Tarladan sofraya yüzde otuz kaybımız var. Tabakta kalanın sera gazı emisyonundaki payı korkunç boyutlarda. Bu mesele gıda enflasyonu, gıda güvenliği ve obeziteyle mücadele demek, Afrika'daki bir çocuğun aç ve susuz kalmaması demek. Kaybedilen her gıda boşa harcanan su, enerji, toprak, emek ve ekonomik değerdir."

Sahada Uygulanan Döngüsel Ekonomi Modelleri

Başkan Şahin, açılış konuşmasının ardından gerçekleştirdiği sunumda küresel gıda atığı verilerini ve belediyenin sahada uyguladığı döngüsel modelleri paylaştı. Sunuma göre:

• 2022 yılında 1,05 milyar ton gıda atığı oluştu
• Gıdanın perakendeye ulaşmadan önceki kayıp oranı yüzde 13,4 seviyesinde
• Gıda kaybı ve atığının küresel sera gazı emisyonlarındaki payı yüzde 8 ile 10 arasında

Su ve kaynak yönetimi en temel stratejik önceliklerden biri olarak öne çıkarken, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından tamamlanan 211 km sulama kanalı ve Gaziantep Çiftçi Kart ile dijital erişim sağlanan 67 bin 247 üretici bu alandaki yerel uygulamalara güçlü bir örnek oluşturuyor.

Oğuzeli Biyogaz Enerji Santrali'nde günde yaklaşık 300 ton hayvansal ve tarımsal atık işlenerek yılda yaklaşık 7 GWh elektrik üretimi sağlanıyor ve organik gübre elde ediliyor. Atık ısıdan faydalanılarak gerçekleştirilen topraksız tarım projeleriyle ise yılda 8 ton çilek ve 20 ton domates üretimi yapılıyor.

Eğitim ve davranış değişikliği boyutunda ise Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, sıfır atık kültürünün yaygınlaştırılması amacıyla düzenlediği 334 atölye ile bugüne kadar 20 bin 892 gence ulaştı.

Uluslararası Katılımcılardan Yorumlar

Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Mehmet Kemal Bozay, Gaziantep'in bu girişimdeki öncü rolüne dikkat çekti: "Gastronomi ile ilgili akla gelen her şeyde bu bölge gerçekten çok öne çıkar. Gaziantep, böyle bir inisiyatifi hayata geçirmek için doğru yer. Burada sadece Türklerin ya da Gaziantep'in kültürel mirasından bahsetmiyoruz; bu küresel bir kültürel miras."

UNEP Sektörel Dönüşümler Bölümü Başkanı Gulnara Roll, Gaziantep ile kurulan ortaklıktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi: "Gaziantep'le iş birliği yaptığımız için çok mutluyuz. Burada gastronomi yansımalarını gördük, kıymetli insanlarla tanıştık ve güzel gıdalar tattık."

BM-Habitat Cenevre Ofisi'nden Aline Machado da Matta ise Başkan Fatma Şahin'in liderliğini öne çıkararak şunları söyledi: "Gaziantep gastronomisi aslında bir iklim eylemidir. Gaziantep Belediyesi burada kültürel ve mutfak mirasının nasıl bir kentsel sürdürülebilirlik eylemine dönüştürülebileceğini gösteriyor."

FAO Türkiye Temsilcisi Ayşegül Selışık da girişimin küresel etkisine işaret etti: "Büyükşehirlerimizin ve belediyelerimizin desteğiyle bu inisiyatif Türkiye'den dünyaya yaygınlaşacak."

Belediye Başkanları Diyaloğu

Program, "Belediye Başkanları Diyaloğu" oturumuyla devam etti. Oturumda şu isimler konuşmacı olarak yer aldı:

• Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin
• Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Öntürk
• Edirne Belediye Başkanı Filiz Gencan
• Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Serra Bucak Küçük

Belediye başkanları, yerel yönetimlerin döngüsel gıda sistemleri ve iklim eylemi alanındaki deneyimlerini paylaştı. Program, ünlü şeflerin konuk olduğu bir etkinlikle tamamlandı.