Bütçede Kara Eylül: Yarım Trilyonluk Rekor Açık Geliyor

Eylül ayı merkezi yönetim bütçe gerçekleşmeleri 15 Ekim Perşembe günü açıklanacak. Ancak bütçenin öncü göstergelerinden olan Hazine nakit sonuçları, kamu maliyesinde ciddi bir bozulmaya işaret ediyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre, Hazine nakit dengesi eylül ayında 467,2 milyar TL açık verdi. Böylece Aralık/2025 dönemi hariç tüm zamanların rekoru kırılmış oldu.

Dikkat çeken nokta, Ağustos ayında 49,8 milyar TL fazla veren Hazine nakit dengesinin yalnızca bir ay sonra yaklaşık yarım trilyon liralık açık vermesi oldu. Ekonomist Mahmut Aydoğmuş, hem gelirlerdeki düşüş hem de rekor harcamalar nedeniyle eylülde çok yüksek bir bütçe açığı beklendiğini vurguladı.

Yarım Trilyona Yakın Açık

Aydoğmuş, Hazine nakit gerçekleşmeleri ile merkezi yönetim bütçe rakamlarının birebir aynı olmadığını ancak aralarında güçlü bir ilişki bulunduğunu belirterek şunları ifade etti: "Hazine eylül ayında 467,2 milyar TL nakit açığı verdi. Bu, tüm zamanların rekoru. Dolayısıyla 15 Ekim'de açıklanacak bütçe rakamlarında da çok yüksek bir açık görme ihtimalimiz son derece kuvvetli."

Bir Ayda Tablo Tersine Döndü

Aydoğmuş, Ağustos ayında Hazine nakit gelirlerinin yaklaşık 1,68 trilyon TL olduğunu, Eylül'de bu rakamın 1,33 trilyon TL'ye gerilediğini hatırlattı:

• Ağustos'ta 49,8 milyar TL nakit fazlası vardı
• Eylül'de 467,2 milyar TL açık var
• Bir ay içinde dengede 500 milyar lirayı aşan bir bozulma söz konusu

Gelir tarafındaki sert düşüşün, tablonun en kritik bileşenlerinden biri olduğu belirtiliyor.

Faiz Dışı Harcamalar da Rekor Seviyede

Tablonun yalnızca gelir düşüşüyle açıklanamayacağına dikkat çeken Aydoğmuş, gider tarafını da şu sözlerle ele aldı: "Eylül ayında nakit gider 1,8 trilyon TL'ye ulaşıyor. Bunun 273,9 milyar TL'si faiz ödemesi. Daha önemlisi, faiz dışı giderler 1,52 trilyon TL seviyesinde ve bu rakam da tüm zamanların rekoru."

Eylül ayında faiz dışı nakit dengesi de yaklaşık 193,3 milyar TL açık verdi. Yani sorun yalnızca yüksek faiz ödemelerinden ibaret değil; faiz dışı kamu harcamaları da son derece yüksek seviyelerde seyrediyor.

Meseleyi Sadece Eşel Mobile Bağlamak Mümkün Değil

Eylül ayındaki gelir kaybının eşel mobil sistemi ve akaryakıttan alınan ÖTV'deki gelişmelerle açıklanabileceği yönündeki değerlendirmelere de değinen Aydoğmuş, bunun tabloyu tek başına açıklamadığını belirtti: "Ağustos ayında motorinden sıfır ÖTV alınırken Eylül ayında litre başına 3 TL ÖTV alınmaya başlandı. Buna rağmen Ağustos ayına nazaran Eylül'de dramatik bir düşüş görüyoruz."

Üç Sorun Aynı Anda

Aydoğmuş, Eylül tablosunu üç temel başlıkta özetledi:

1. Gelirlerde dramatik düşüş
2. Faiz dışı kamu harcamalarında rekor seviye
3. Bütçenin baş belası haline gelen faiz ödemeleri

Bu üç faktörün bir araya gelmesi sonucunda 467 milyar TL'lik aylık nakit açığı ortaya çıktı. 15 Ekim'de açıklanacak bütçe rakamlarına Hazine'deki sert bozulmanın ne ölçüde yansıyacağı, kamu maliyesi açısından ayın en kritik verilerinden biri olacak.