Burhanettin Duran'dan dünyaya çarpıcı uyarı: Uluslararası kurumlar işlevini kaybediyor

İletişim Başkanı Burhanettin Duran, İstanbul Kongre Merkezi'nde düzenlenen TRT World Forum 2026 etkinliğinde küresel siyasette yaşanan gelişmeleri, uluslararası sistemin karşı karşıya olduğu sorunları ve Türkiye'nin yeni dünya düzenine ilişkin yaklaşımını değerlendirdi.

Duran, uluslararası sistemin derin bir eksen kayması ve yapısal kriz yaşadığını ifade ederek, güç merkezlerinin çoğaldığını ancak ortak kuralların aşındığını, küresel rekabetin sertleştiğini ve ortak sorumluluk anlayışının zayıfladığını belirtti.

"Uluslararası kurumlar işlevini kaybetmektedir"

Güç merkezlerinin çoğaldığını vurgulayan Duran, merkezsizleşen dünyada insanlığın kaderini etkileyen kararların sayısının arttığını ancak bu kararların hesabını verecek siyasi iradenin giderek zayıfladığını söyledi. Barışın alanı daralırken konvansiyonel savaş riskleri ve vekalet çatışmalarının arttığını dile getirdi.

Yapay zeka ve dijital teknolojiler üzerindeki hakimiyet yarışının milis güç ilişkileri doğurduğuna dikkat çeken Duran, tekno faşizmin teknolojinin bir tahakküm aracına dönüşmesi riskinin büyüdüğünü ifade etti. Tüm bu tehditlere rağmen uluslararası kurumların giderek işlevini kaybettiğini belirterek, iklim krizinden göçe, salgınlardan gıda güvenliğine kadar küresel dayanışma gerektiren sorunların arttığını kaydetti.

Duran, Gazze'deki durumun yapısal krizin en çarpıcı örneği olduğunu belirterek, "Dünyanın gözü önünde yaşanan soykırım, uluslararası sistemin yalnızca krizleri önlemekte değil, varlık sebebi olan barışı, adaleti ve insan onurunu korumakta da yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır" dedi. Mevcut düzeni aşındıran yıkıcı bir merkezsizleşme yaşanırken, diğer yanda daha adil bir uluslararası düzenin inşasına imkan tanıyabilecek bir kurucu boşluk ortaya çıktığını ifade etti.

"Dünyanın ihtiyacı yeni bir barışın kurucularıdır"

Duran, bugünkü uluslararası manzaranın iki dünya savaşı arasındaki yılları hatırlattığını belirtti. Bu dönemde büyük güç rekabetinin tırmandığını, ekonomik korumacılığın yayıldığını ve uluslararası kurumların etkisizleştiğini söyledi. İnsanlığın yeni bir uluslararası mimariyi ancak milyonlarca insanın hayatına mal olan bir yıkımdan sonra kurabildiğini hatırlattı.

Bugün 3. Dünya Savaşı ihtimalinin tartışıldığı bir dönemde olunduğunu belirten Duran, aynı tarihsel döngünün yaşanmak zorunda olmadığını vurguladı. Tarih tekerrür etmek zorunda olmadığını, asıl olanın yıkımdan önce yeni bir mutabakatı kurmak ve bunun siyasi iradesini göstermek olduğunu kaydetti. "Dünyanın ihtiyacı yeni bir savaşın galipleri değil, yeni bir barışın kurucularıdır" dedi.

Yeni bir uluslararası düzenin inşası

Duran, daha dengeli bir güç dağılımı, daha kapsayıcı bir temsiliyet ve ortak sorumluluk temelinde yeni bir uluslararası düzenin kurulması gerektiğini söyledi. Bugün dünyanın farklı aktörlerinin ertelenemez hale gelen reform ihtiyacını gördüğünü belirterek, Cumhurbaşkanı'nın "Gelin bu dünyayı birlikte kuralım" çağrısını yinelediğini ifade etti.

Forum diplomasisiyle katkı sunmaya çalıştıklarını belirten Duran, şunları aktardı:

• İstanbul zirveleriyle her sene uluslararası iletişim ve güvenlik gündemine yön veren tartışmaları İstanbul'da buluşturuyorlar
• NATO zirvesi kapsamında düzenlenen "Müttefikler Ankara'da" programında küresel güvenliğin geleceği ele alındı
• Türk Devletleri Teşkilatı zirvesi kapsamında düzenlenen Türk Dünyası Diyalog Forumu'nda Türk dünyasının ortak geleceği değerlendirildi
• Gelecek ay benzer bir forum Afrika-Türkiye Zirvesi sırasında hayata geçirilecek

Duran, diplomasinin fikri ve kurumsal zeminini güçlendirmenin büyük bir sorumluluk olduğunu vurgulayarak, barış içinde kurumsal yenilenmenin çağımızın en önemli siyasi imtihanı olduğunu kaydetti.