Bir zamanlar gözde illerdi: İşte değişen Türkiye mülki idare haritası

Türkiye'nin mülki idare yapısında geçmişte yürürlüğe giren kanunlar ve idari kararlar, ülke sınırlarının ve vilayet yapısının dönem dönem yeniden belirlenmesine yol açtı. Özellikle 1920'li ve 1930'lu yıllarda alınan kararlarla müstakil vilayet konumundaki birçok yerleşim yeri, ilçe statüsüne dönüştürülerek komşu illerin sınırları içerisine dahil edildi.

Cumhuriyet'in ilk yıllarında uygulanan idari yapılanma çerçevesinde, günümüzde İstanbul'un en yoğun nüfuslu ilçeleri arasında sayılan Beyoğlu, Üsküdar ve Çatalca ayrı birer il statüsünde bulunuyordu. Kendi idari teşkilatına sahip bu üç merkez, ilk dönemlerde gerçekleştirilen reformlar ve sınır düzenlemeleriyle birlikte il unvanını kaybederek İstanbul iline bağlı ilçe haline geldi.

1926'da ilçeye dönüştürülen ve bir daha il olamayan yerleşimler

Anadolu genelinde 1926 yılında yürürlüğe giren idari kararlar neticesinde vilayet statüsünden ilçe statüsüne düşürülen, aradan geçen sürede de il unvanı geri verilmeyen 8 büyük yerleşim merkezi kayıtlarda yer alıyor:

• Ergani – Diyarbakır
• Gelibolu – Çanakkale
• Kozan – Adana
• Siverek – Şanlıurfa
• Genç – Bingöl
• Doğubayazıt – Ağrı
• Silifke – Mersin
• Şebinkarahisar – Giresun

Yıllar sonra il unvanını geri alan şehirler

İdari haritadaki düzenlemelerle önce ilçe yapılan, sonraki yıllarda çıkarılan özel yasalarla yeniden il statüsüne kavuşturulan kentler de bulunuyor:

• Ardahan: 1926'da ilçe yapıldı, 1992'de yeniden il oldu.
• Aksaray: 1933'te ilçe statüsüne düştü, 1989'da tekrar il unvanı aldı.
• Osmaniye: 1933'te ilçe yapıldı, 1996'da yeniden vilayet statüsüne kavuştu.
• Kırşehir: 1954'te ilçe oldu, 1957'de yeniden il unvanına ulaştı.

Bunun yanı sıra Artvin, Bitlis, Hakkâri, Tunceli ve Muş da 1920'li ve 1930'lu yıllardaki düzenlemelerle geçici olarak ilçe konumuna getirilmiş, ardından yürürlüğe giren yasal düzenlemelerle il statülerini yeniden kazanmış yerleşimler arasında yer alıyor.