Banka müşterilerini sevindiren karar: ATM kuralları yeniden belirlendi

Banka müşterilerinin günlük hayatta sıkça karşılaştığı ATM işlemlerinde yaşanan sorunlar, hukuki boyutuyla yeniden gündemde. Para unutulması, kart kopyalama ve sistemsel arıza gibi durumlarda hak sahipliğinin nasıl belirleneceğine ilişkin Yargıtay kararları, tarafların sorumluluk sınırlarını açıkça ortaya koyuyor.

Uyuşmazlıklarda kamera görüntüleri ve dijital işlem kayıtları belirleyici rol oynuyor. Mahkemelerde olayın aydınlatılması ve kusur oranının belirlenmesi için bu veriler temel delil niteliği taşıyor.

Unutulan paranın ve kartın alınması suç sayılıyor

Yargıtay Ceza Dairelerinin yerleşik kararlarına göre, bir başkasının ATM haznesinde unuttuğu paranın ya da cihaz üzerinde kalan kartın alınarak kullanılması suç teşkil ediyor. Yüksek mahkeme, hazinede unutulan parayı "sahipsiz mal" olarak değerlendirmiyor; paranın mülkiyetinin asıl sahibinde kaldığını, bankanın da bu değerleri koruma yükümlülüğü bulunduğunu vurguluyor.

Bu kapsamda ATM'de bırakılan parayı alan ya da açık kalan ekrandan işlem yapan kişiler hakkında şu suçlardan adli işlem uygulanıyor:

• Hırsızlık (TCK kapsamında)
• Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması

Kartı geç bildiren müşteri tazminat alamıyor

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun kararlarında müşterilerin ihmalleri de kusur oranına dahil ediliyor. ATM'de kartını unutan ya da kartı cihaz tarafından tutulan müşterilerin vakit kaybetmeden bankayı araması gerekiyor.

Kart unutulması ile yetkisiz üçüncü kişilerin hesaptan işlem yapması arasında makul bildirim süresi aşılırsa, hesap sahibi ağır kusurlu sayılabiliyor. Böyle durumlarda bildirimde geciken müşterinin oluşan maddi zararın tamamını bankadan tazmin etmesi mümkün olmuyor.

Teknik arıza ve kopyalama vakalarında banka sorumlu

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi kararlarına göre, ATM'lerde meydana gelen teknik aksaklıklar ve dolandırıcılık yöntemlerine karşı bankalara objektif özen yükümlülüğü yükleniyor. Paranın haznede kalması, sistemsel arızalar veya ATM'lere takılan kopyalama aparatları gibi durumlarda bankalar güven kurumu olmaları nedeniyle birinci derecede sorumlu tutuluyor.

Müşterinin kasıtlı veya ağır kusurlu davranışının ispatlanamadığı hallerde, kopyalama veya sistemsel hata nedeniyle oluşan maddi kayıplar banka tarafından karşılanıyor.

ATM neden kart yutar?

ATM'lerin müşteri kartına el koyması, güvenlik protokollerinden ve teknik arızalardan kaynaklanabilen otomatik bir koruma mekanizmasıdır. Cihazların kartı alıkoymasının başlıca nedenleri şunlardır:

• Hatalı şifre denemeleri: Kart şifresinin üst üste 3 kez yanlış girilmesi durumunda ATM güvenlik sebebiyle kartı tutar.
• İşlem süresinin aşılması: Kartın verilen süre içinde hazneden alınmaması halinde cihaz kartı içeri çeker.
• Kayıp ve çalıntı bildirimi: Hakkında kayıp, çalıntı veya ihbar kaydı olan kartlar ATM'ye takıldığında sistem kartı alıkoyar.
• Son kullanma tarihinin dolması: Kullanım süresi sona ermiş veya banka tarafından engellenmiş kartlar iade edilmez.
• Teknik ve fiziksel arızalar: Kart okuyucu arızaları, elektrik kesintileri veya yazılımsal kilitlenmeler kartın haznede kalmasına yol açabilir.
• Dış müdahale ve düzenek şüphesi: Kart giriş noktasına dolandırıcılık amacıyla yerleştirilen yabancı aparatlar kartın sıkışmasına neden olabilir.

ATM'nin kartı yutması durumunda mağduriyet yaşanmaması için müşterilerin vakit kaybetmeden bankanın müşteri hizmetlerini arayarak kartı kullanıma kapatması ve durum bildirimi yapması hukuki açıdan büyük önem taşıyor.