Avrupa'da uçakları indiren gizemli telefonlar: Bomba ihbarlarının arkasında kim var?

Avrupa genelinde hafta boyunca yolcu uçaklarına ve havalimanlarına yönelik gerçekleştirilen asılsız bomba ihbarları, onlarca uçağın acil iniş yapmasına veya rotasını değiştirmesine yol açtı.

Yetkililer ile uzmanlar, hava ulaşımını hedef alan ve koordineli olduğu değerlendirilen bu ihbar dalgasının arkasındaki amaçları soruştururken, kıtada hibrit savaş ihtimaline ilişkin endişeler gündeme geldi.

Hafta boyunca en az 34 uçuşu etkileyen süreçte, dün İtalya, İrlanda, Birleşik Krallık, İspanya, Bulgaristan, Romanya, Polonya, Finlandiya, Avusturya, Danimarka, Belçika, Portekiz, Fransa, Yunanistan, Sırbistan ve Çekya arasındaki seferlere yönelik en az 25 asılsız bomba ihbarı yapıldı.

Hedef alınan uçuşların Ryanair, Aer Lingus, Wizz Air, Finnair, easyJet, Aegean Airlines, Iberia, Sky Express, Air Serbia ve LOT Polish Airlines şirketlerine ait olduğu açıklandı. Yetkililer, tüm uçakların güvenli şekilde indiğini ve aramalarda hiçbir şüpheli unsura rastlanmadığını bildirdi.

İhbar dalgası dünden önce de etkisini gösterdi; salı günü en az yedi uçak ve bir yolcu gemisi benzer ihbarlar nedeniyle aranırken veya yönlendirilirken, pazartesi günü de Birleşik Krallık'tan Bulgaristan'a giden bir uçak asılsız tehdit sebebiyle rota değiştirdi.

KITA GENELİNDE UÇAKLAR ACİL İNİŞ YAPTI

Dün yaşanan olaylarda Çekya'da dört, İtalya'da ise iki uçuş yönlendirildi. İspanya ve Danimarka'dan kalkan iki uçak Bulgaristan'ın başkenti Sofya'ya acil iniş gerçekleştirdi.

Dublin'den Roma'ya giden Aer Lingus firmasına ait Airbus A320 tipi yolcu uçağının Fransa'daki Évreux askeri üssüne yönlendirildiği bildirildi. Uçağın pilotu, askeri üsse inmeyi başlangıçta reddetmesi nedeniyle Fransız yetkililerce sorgulandı.

İtalya'nın Pescara kentinden Brüksel-Charleroi'ya sefer yapan bir Ryanair uçağı ise tuvalet duvarında "bomba" yazısının bulunmasının ardından güvenlik kontrolünden geçirildi.

İrlanda'daki Cork Havalimanı Sözcüsü, dün sabah telefonla yapılan isimsiz bir tehdit nedeniyle Londra Stansted'den gelen Ryanair seferinde gecikme yaşandığını doğruladı. Birleşik Krallık'ta Londra'nın ana havalimanı Heathrow ile Birmingham Havalimanı gece saatlerinde ihbarlar aldı. Metropolitan Polisi uzmanların incelemesi sonucunda ihbarların asılsız olduğu belirlendi.

"ERKEK DEVLETİ" İMZALI TEHDİT E-POSTALARI

İtalya ve Çekya'daki tehditlerin e-posta yoluyla iletildiği belirlendi. Prag'daki Václav Havel Havalimanı idaresi, dört uçuşta bomba bulunduğuna yönelik ihbarın isimsiz bir e-posta ile iletildiğini aktarırken, Çekya polisi benzer iletilerin Avrupa'daki diğer havalimanlarına da gönderildiğini bildirdi.

Roma'daki havalimanlarını işleten Aeroporti di Roma bünyesindeki lojistik merkezine ve Sofya'daki havalimanına gönderilen e-postalarda tehditlerin "Erkek Devleti savaşçıları" imzasını taşıdığı tespit edildi. E-postada şu ifadeler kullanıldı:

"Biz, Erkek Devleti savaşçıları, bugünkü eylemlerimizle tarih yazacağız. Feminist rejiminiz bunu sonsuza dek hatırlayacak. Patlama 60 dakika içinde gerçekleşecek. Bugün gökyüzünüz kızıla boyanacak."

Hollanda merkezli Terörle Mücadele Uluslararası Merkezi verilerine göre söz konusu grubun, 2016 yılında Vladislav Pozdnyakov tarafından kurulan Rus aşırı sağcı, aşırı milliyetçi ve kadın düşmanı bir hareket olduğu, sonrasında Ukrayna'daki savaşı desteklediği ve 2021 yılında bir Rus mahkemesi tarafından aşırılıkçı örgüt ilan edilerek yasaklandığı kaydedildi. Pozdnyakov ise Telegram kanalında iddialar hakkında herhangi bir sorumluluk üstlenmedi veya açıklama yapmadı.

"EŞİK ALTI SAVAŞ" VE "HİBRİT SALDIRI" DEĞERLENDİRMELERİ

Müfettişler, ihbarların Rusya veya İran gibi devlet aktörleri ya da bir terör örgütü tarafından koordine edildiğine dair delil bulunmadığını belirtti.

AB Ulaştırma Komiseri Apostolos Tzitzikostas, olayların birbiriyle bağlantılı olup olmadığını belirlemek için henüz erken olduğunu vurgulayarak sivillere yönelik tehditlerin kabul edilemeyeceğini bildirdi.

İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, "Bana öyle geliyor ki Fransa'daki kan merkezlerinden süpermarket soğutma sistemlerine ve bu sahte alarmlara kadar her gün gerilimi artırmak isteyen birileri var" değerlendirmesini yaptı. Crosetto, sürecin niteliğine ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Buna 'eşik altı savaş' deniyor çünkü atıf eşiğinin altında kalıyor. Suçun kimseye yüklenememesi için kasten bu şekilde yapılıyor."

Havacılık güvenlik grubu Dyami Direktörü Eric Schouten, sabotajçıların Rus devleti adına hareket ediyor olabileceğini savunarak, "Demiryollarından süpermarket soğutucularının hacklenmesine kadar yaşananlar, Avrupa'yı huzursuz etmek isteyen Rus devlet aktörlerinin anlatısıyla örtüşüyor" dedi. Schouten, hedef alınan ülkelerin çoğunun Rusya ile savaşında Ukrayna'yı desteklediğine dikkat çekti.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, soğutma sistemleri siber saldırılarında Rusya yönetiminin suçlanmasını saçma bularak "Ülkemize yönelik temelsiz suçlamalar her olaya dahil ediliyor" ifadelerini kullandı.

Küresel havayolu kuruluşu IATA aksamaları kınayarak tehditlerin kaynağının belirlenmesi çağrısında bulundu. IATA Kıdemli Başkan Yardımcısı Nick Careen, "Sektörün bir numaralı önceliği güvenliktir ve tüm tehditleri ciddiye alıyoruz" dedi.

Birleşik Krallık Ulaştırma Bakanı Heidi Alexander ise tehditleri kötü niyetli asılsız ihbar olarak nitelendirerek, bu durumlar için oluşturulmuş yerleşik güvenlik süreçlerinin işletildiğini kaydetti.

Eurocontrol verilerine göre ihbarlar, perşembe günü kıtada icra edilen 27 bin 400 seferin çok küçük bir bölümünü etkiledi.

UZMANLARDAN ANALİZLER

• Havacılık istihbarat şirketi Osprey Flight Solutions analisti Rhys Jones: Belirli bir bölgenin hedef alınmadığı kaotik bir kampanya yürütüldüğünü, eylemlerin temel amacının hava ulaşımında kargaşa yaratmak olabileceğini ifade etti.
• Siber güvenlik firması Cyviation Üst Yöneticisi Eliran Almog: Havacılık tehditlerinin gıda altyapısını hedef alan siber saldırılarla eş zamanlı gerçekleştiğini ve temel kamu hizmetlerinde güvensizlik yaratmayı hedeflediğini belirtti.
• Eski Los Angeles Havalimanı Güvenlik Direktörü Keith Jeffries: Havacılık otoritelerinin gelen hiçbir bomba tehdidini göz ardı edemeyeceğini ve saniyeler içinde karar aldığını kaydetti.