Avrupa'da doğalgaz fiyatları 4 yılın zirvesinde: 90 Euro sınırı aşıldı

Avrupa'da doğalgaz fiyatları, Batı Asya'daki savaş ve arz güvenliğine ilişkin artan endişelerle son dört yılın en yüksek seviyesine çıktı. Hollanda TTF vadeli kontratları, gün içinde megavatsaat başına 90,24 Euro seviyesine kadar yükselerek 2022 enerji krizinden bu yana ilk kez 90 Euro sınırını aşmış oldu.

Fiyatlardaki bu sert yükseliş kalıcı olmadı. Katar ve Pakistan'ın İran savaşının sona erdirilmesi amacıyla müzakerelerin yeniden başlatılmasına yönelik yeni bir teklif sunduğu yönündeki doğrulanmamış haberlerin ardından enerji piyasalarında satışlar hızlandı. Hollanda gösterge kontratlarında gün içinde yüzde 5,3'e varan düşüş yaşandı ve fiyatlar megavatsaat başına 84,32 Euro seviyesine geriledi. Petrol fiyatları da diplomatik çözüm ihtimaline ilişkin haberlerin etkisiyle düşüş kaydetti.

Gün içindeki sert geri çekilmeye rağmen Avrupa enerji piyasalarındaki baskı sürüyor. Doğalgaz fiyatları, savaş öncesi seviyelerin hâlâ iki katından fazla üzerinde bulunuyor. Fiyatlar henüz 2022 enerji krizinin zirvelerine ulaşmamış olsa da mevcut yükseliş, enerji yoğun sektörler açısından ciddi bir maliyet baskısı yaratıyor. Yüksek fiyatlar; elektrik üretim maliyetlerinden sanayi faaliyetlerine, hanehalkının enerji harcamalarından enflasyon görünümüne kadar geniş bir yelpazede etki ediyor.

Avrupa'nın gaz depoları 17 yılın en düşük seviyesinde

Fiyatları yukarı taşıyan başlıca etkenlerden biri de Avrupa'nın kış öncesinde depolarını yeterince dolduramamış olması. Avrupa genelindeki doğalgaz depolarının doluluk oranı yaklaşık yüzde 75 seviyesinde. Bu oran, 2009'dan bu yana aynı dönem için kaydedilen en düşük doluluk seviyesi anlamına geliyor. Almanya'da ise depolardaki doluluk oranı yüzde 61'in biraz üzerinde kaldı.

Depolardaki mevcut seviyeler, kış aylarında sıcaklıkların düşmesi ve talebin artması durumunda Avrupa'nın ilave ithalata daha fazla ihtiyaç duyabileceğini gösteriyor. Ekim ayında hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi depolara gaz eklenmesini kolaylaştırdı ancak arz güvenliğine ilişkin kaygılar hâlâ tam olarak ortadan kalkmış değil.

Avrupa ile Asya arasında LNG rekabeti sertleşebilir

Batı Asya'daki savaşın küresel enerji sevkiyatlarını aksatması, Avrupa'nın sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ithalatında da yeni riskler doğuruyor. Basra Körfezi'ndeki LNG ihracatındaki kesintilerin sürmesi, bölgenin küresel enerji arzındaki ağırlığı nedeniyle fiyatlar üzerindeki baskıyı artırıyor.

Geçen yıl küresel LNG arzının yaklaşık beşte biri Basra Körfezi bölgesinden karşılandı. Dolayısıyla bölgedeki sevkiyatların aksaması yalnızca Avrupa'yı değil, Asya'daki büyük LNG ithalatçılarını da etkiliyor.

Asya LNG fiyatlarının da 2022'den bu yana en yüksek seviyelerine çıkması, kış aylarında kargolar için Avrupa ile Asya arasındaki rekabetin sertleşebileceğine işaret ediyor. Avrupa ülkelerinin yeterli miktarda LNG tedarik edebilmek için daha yüksek fiyat ödemek zorunda kalması gündeme gelebilir.

Hükümetlerin enerji desteği için bütçe alanı daraldı

Doğalgaz fiyatlarındaki yükseliş Avrupa hükümetleri açısından da yeni bir mali baskı oluşturuyor. 2022 enerji krizinde birçok Avrupa ülkesi, tüketicileri ve şirketleri korumak amacıyla fiyat müdahaleleri, vergi indirimleri ve destek paketleri uygulamıştı.

Ancak yüksek bütçe açıkları ve artan borçlanma maliyetleri, benzer önlemlerin yeniden devreye alınmasını zorlaştırıyor. Yeni fiyat tavanları veya enerji vergilerinde indirim gibi uygulamalara yönelik mali alanın önceki kriz dönemine kıyasla daha sınırlı olduğu değerlendiriliyor. Bu durum, fiyat yükselişinin tüketiciler ve sanayi kuruluşları üzerindeki etkisinin daha doğrudan hissedilmesi riskini artırıyor.

Gözler diplomatik girişimlerde

Enerji piyasalarının seyrinde İran savaşının sona erdirilmesine yönelik diplomatik çabalar belirleyici olmayı sürdürüyor. Katar ve Pakistan'ın müzakerelerin yeniden başlaması için sunduğu teklif henüz doğrulanmamış olmasına rağmen, petrol ve doğalgaz fiyatlarında geri çekilmeye yol açtı.

Katar, ABD ile İran arasındaki krizin çözümüne yönelik girişimlerin sürdüğünü açıkladı. İran ise Hürmüz Boğazı üzerinde kontrol sağlamaktan başka seçeneği olmadığını belirterek bölgedeki gerilimin sürebileceği mesajını verdi.

• Son dönemde petrol ve doğalgaz taşıyan gemilere yönelik saldırıların artması, Batı Asya'dan enerji sevkiyatlarının ne zaman normale dönebileceğine ilişkin belirsizliği büyütüyor
• Piyasalarda bundan sonraki fiyat hareketlerinde diplomatik temasların seyri yakından izlenecek
• Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik koşulları ve LNG sevkiyatlarının yeniden düzenli hale gelip gelmeyeceği de kritik faktörler arasında