Avrupa depoları alarm veriyor: Kara kışta büyük gaz sıkıntısı riski

Avrupa Birliği ülkelerinin doğal gaz depolarındaki doluluk oranı, 3 Ekim itibarıyla yüzde 72,4 seviyesine geriledi. Bu oran, 2011'den bu yana aynı dönem için kaydedilen en düşük mevsimsel değer olarak kayıtlara geçti.

Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü'nün yayımladığı rapor, bu düşüşün Avrupa'nın kış aylarındaki enerji dengesini doğrudan etkileyebileceğine dikkat çekiyor.

Rapora göre depolardaki gaz miktarının geçen kışa kıyasla daha düşük olması nedeniyle AB'nin kasım-mart döneminde yaklaşık 14 milyar metreküp daha az doğal gaz tüketmesi gerekebileceği belirtiliyor. Depolardan sağlanabilecek gaz miktarındaki düşüşün 7,3 milyar metreküp seviyesinde olabileceği ifade ediliyor. Bu koşullar altında AB'nin kış boyunca doğal gaz tüketimini geçen yıla göre yüzde 7 azaltması gerekebileceği kaydediliyor.

Fiyatlar 2022'den bu yana en yüksek seviyede

Arz üzerindeki baskıyı artıran unsurlar arasında Rusya'dan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının Ocak 2027'den itibaren tamamen yasaklanması gösteriliyor. Ayrıca İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığının aksaması, Avrupa'nın doğal gaz piyasasını baskı altında bıraktı. Küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği bu güzergâhtaki sorunlar, enerji arzına ilişkin endişeleri artırdı.

Avrupa'da doğal gaz fiyatları için gösterge kabul edilen TTF vadeli kontratları, eylül ortasında megavatsaat başına 84,5 avroya çıkarak 2022'den bu yana en yüksek seviyesini gördü. Fiyatlar perşembe günü yeniden 80 avroyu aşarken, cuma sabahı 78 avro civarında işlem gördü.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, şubat sonundan bu yana ithal fosil yakıtlar için enerji miktarında herhangi bir artış olmaksızın fazladan 100 milyar avro harcandığını açıkladı.

100 milyar avroluk ek fatura

AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen, depolardaki doluluk seviyelerinin olağanüstü düşük olması nedeniyle hükümetlere enerji talebini azaltmayı sürdürme çağrısında bulundu. Avrupa doğal gaz şebekesi işletmecileri ise sert bir kış yaşanması halinde AB'nin ihtiyaç duyduğu gazın yüzde 15'ine kadarını karşılayamayabileceği uyarısında bulundu.

Raporda, mevcut tablonun doğal gaz depolarının kış boyunca tamamen boşalacağı anlamına gelmediği vurgulanıyor. Ancak doluluk oranı düştükçe depolardan gaz çekme hızının yavaşladığına dikkat çekilerek, kışın son döneminde yaşanabilecek sert soğuklarda arz açığı riskinin artabileceği belirtiliyor.

Depoların düşük seviyelerde kalmasının gelecek yaz yeniden gaz doldurma maliyetlerini yükseltebileceği ifade edilirken, talebi azaltmak yerine depolardaki açığın ek ithalatla kapatılmasının yaklaşık 3 milyar avroya mal olacağı hesaplanıyor. Bu tutarın, aynı miktarda gazın geçen yılki maliyetine kıyasla yüzde 12 daha yüksek olduğu bildiriliyor.

Ülkeler arz güvenliği için önlem alıyor

Doğal gaz depolama modeli, gazın yazın kışa kıyasla daha ucuza alınarak depolanmasına ve kışın daha yüksek fiyatla satılmasına dayanıyor. Ancak fiyat farkının daralması, bazı dönemlerde yaz vadeli kontratlarının kış kontratlarından daha pahalı hale gelmesi, depolama faaliyetlerinin ekonomik cazibesini azalttı. Depolama amacıyla gaz satın almanın kârlı bir stratejiden finansal riske dönüştüğü değerlendirmesi yapılıyor.

Bazı Avrupa ülkeleri arz güvenliğini korumak için ek önlemler alıyor:

• Hollanda: Kamuya ait EBN'nin doğal gaz rezervlerini artırmasına yardımcı olmak amacıyla 993 milyon avroya kadar destek onaylandı.
• Almanya: Kamuya ait SEFE şirketinden 15 Aralık'a kadar 8 teravatsaat doğal gaz depolaması talep edildi.
• İspanya: İthalat terminallerinde tutulan LNG miktarını yüzde 25'in üzerinde artırdı.