Ara Seçimlerde Çoğunluk Demokratlarda: Trump'ı Ne Bekliyor?

ABD'de düzenlenen ara seçimlerde Demokratlar, Cumhuriyetçiler karşısında hem Temsilciler Meclisi'nde hem de Senato'da çoğunluğu elde etti. Başkanın partisi, son olarak 20 yıl önce Kongrenin her iki kanadında da çoğunluğu kaybetmişti. Bu seçimlerde Cumhuriyetçilerin kaleleri olarak görülen Texas ve Kansas bile Demokrat adayları seçti.

Seçmenler birçok eyalette tercihini Demokratlardan yana kullanarak, ABD Başkanı Donald Trump ve izlediği politikalardan duydukları memnuniyetsizliği çok net biçimde ortaya koydu. Peki Başkan Trump, bu sonuçların ardından rotasını değiştirecek mi? İşte önemli soruların yanıtları...

Cumhuriyetçiler neden kaybetti?

Trump ikinci görev dönemine başlarken, savaşları sona erdirmeyi vadetmişti. 2024'teki seçim zaferinde, Demokrat selefi Joe Biden döneminde ekonomik durumdan duyulan hoşnutsuzluk Trump'ın lehine olmuştu. Ancak Beyaz Saray'a taşınmasından yalnızca iki yıl sonra, çok sayıda Amerikalı hayatın pahalılığından yakınıyor. Çoğu Amerikalı, sorumluluğu Trump'a yüklüyor.

Cumhuriyetçiler için bir diğer büyük yük, Başkan'ın sekiz aydan uzun süre önce İsrail'le birlikte başlattığı ve hâlâ sonlandıramadığı İran savaşı oldu. Savaşın ardından yükselen akaryakıt fiyatları, Amerikalıların seçim öncesindeki temel kaygılarından biriydi. Petrol fiyatlarının yakında yeniden düşeceği sözünü defalarca tekrarlayan Trump, seçmenlere sandığa giderken İran'ın nükleer programını da dikkate almaları gerektiğini söyledi. Ancak bu pek işe yaramışa benzemiyor.

Trump nasıl tepki verdi?

Trump, dört yıllık görev süresinin tam ortasında yapılan ara seçimleri açıkça kendisi hakkında bir oylama olarak ilan etmişti. Ancak yenilgi belirginleşince seçim gecesi bundan söz etmek istemedi. Başkan, kendi platformu üzerinde şunları yazdı: "Ben oy pusulasında yoktum. Ve olsaydım, HEYELAN gibi kazanırdık!"

Trump yine de güç kazanan Demokratlarla artık zorunlu hâle gelen iş birliğine açık olduğu mesajını verdi. Sonuçları kabul edeceğini söyleyen Trump, "Demokratlarla çalışacağız ve bunu şimdiden dört gözle bekliyoruz. Büyük olasılıkla bir çözüm bulacağız" dedi. Bundan önce, Trump'ın seçim sonucunu tanıyıp tanımayacağı tartışılıyordu. Başkan nitekim 2020 başkanlık seçimindeki yenilgisini bugüne kadar kabul etmiş değil.

Zafer Demokratlar için ne anlama geliyor?

2024 başkanlık seçimindeki yenilginin ardından, ara seçimlerdeki net galibiyet Demokratlar için muhteşem bir geri dönüş gibi duruyor. Yine de akıllara gelen soru şu: Bu, Demokratların kendi gücüyle kazandığı bir zafer mi, yoksa esas olarak Trump'ın zayıflığı sayesinde mi kazandılar? Demokratlar, lider figür eksikliği sorunundan da hâlâ kurtulmuş değil. 2028 başkanlık seçimlerinde Demokratların adayının kim olacağı belirsizliğini koruyor.

Trump'ın popülaritesinin düşmesi, her hâlükârda Demokratlara seçimde yardımcı oldu. Analizlere göre Cumhuriyetçi Trump, 1946'daki Demokrat Harry Truman'dan bu yana ara seçimler öncesinde en düşük onay oranlarına sahip ABD Başkanı oldu.

Trump şimdi rotasını değiştirecek mi?

Bu sonuçların ardından Trump'ın rotasını değiştirmesi beklenmiyor. Trump'ın geçmişte yenilgilerin ardından sergilediği tutum da bunu gösteriyor. Örneğin Yüksek Mahkeme yılın başında Trump'ın o dönemdeki gümrük vergilerinin büyük bölümünü hukuka aykırı bulunca, Başkan agresif gümrük politikasını sürdürmeye çalıştı, başka bir hukuki dayanağa başvurarak hemen yeni tarifeler getirdi.

Trump'ın ikinci başkanlık dönemi ayrıca yürütme yetkilerinin büyük ölçüde genişletilmesine ve kararnameyle yönetime sahne oldu. Trump'ın şimdi, zaten olduğundan da güçlü biçimde Meclis'i devre dışı bırakarak yönetmeye çalışması muhtemel.

Kongre'de karşısında daha fazla muhalefet var mı?

Evet. Kongrenin her iki kanadında da çoğunluğu elde eden Demokratlar, artık Trump'ın gümrük vergisi politikasını parlamento yoluyla dizginlemeyi deneyebilecek güce sahip. Ancak kendi yasa girişimlerini geçirmenin önündeki engeller yine de yüksek. Çünkü Senato'da birçok konuda salt çoğunluk yetmiyor. Kilit düzenlemelerin kabul edilmesi için çoğu zaman en az 60 senatörün onayı gerekiyor. Demokratlar burada da büyük olasılıkla Cumhuriyetçi oylara muhtaç kalmayı sürdürecek.

Trump Demokratların işini nasıl zorlaştıracak?

Birkaç Cumhuriyetçi, Demokratlarla birlikte Trump'ın bazı politikalarına karşı oy kullansa bile Başkan olarak yasalara veto koyma hakkını elinde tutuyor. Trump, bu hakkı kullanabileceğine işaret etti. Seçim gecesi sosyal medya hesabından üzerinde "VETO" yazan kırmızı bir şapka paylaştı.

Başkan'ın vetosunu aşmak için Kongre'nin her iki kanadında da üyelerin üçte iki oyu gerekiyor. Buna ulaşmak son derece zor.

Öte yandan Başkan'ı bundan böyle daha sıkı bir denetim de bekliyor. Yeni seçilen Kongre'nin ilk kez toplanacağı Ocak ayından itibaren Demokratlar, Trump hakkında soruşturma başlatabilecek, ifade verilmesini zorunlu kılabilecek ve iç belgelerin kendilerine sunulmasını isteyebilecek. En sert senaryoda, bu soruşturmaların sonuçları, Trump'a ya da kabine üyelerine yönelik bir başka azil sürecinin de dayanağını oluşturabilir. Bu, Cumhuriyetçilerin 2018 ara seçimlerinde Temsilciler Meclisi'ndeki çoğunluğu kaybettiği ilk başkanlık döneminde de yaşanmıştı.

Cumhuriyetçiler Trump'tan uzaklaşacak mı?

Seçim kampanyası sırasında bazı Cumhuriyetçi adayların Trump'ın politikalarından uzaklaştığı görülmüştü. Michigan'da Cumhuriyetçi Mike Rogers, komşu Kanada ile yaşanan gümrük vergisi çatışmasına son verilmesini istemişti.

Bazı Cumhuriyetçilerin Trump'ın Moskova'ya yönelik son yakınlaşmasından uzak durması daha da belirgindi. Başkan'ın Ukrayna Savaşı'nda izlediği tutum, partide daha önce de birçok kez çatlaklar ortaya çıkardı.

Ancak yeniden siyasi bir görev için aday olanlardan hemen hiçbiri açık bir kopuşu göze alamadı. Çünkü Başkan'ın öfkesini üzerine çeken, ön seçimlerde ve ara seçimlerde destekçilerinin faturasıyla karşılaşmayı bekliyordu. Ancak seçimin bitmesiyle bu disipline edici unsur ortadan kalkıyor. Dolayısıyla seçimden sonra daha fazla partili vekilin Başkan'a yönelik açık eleştirilerle saklandığı yerden çıkması mümkün.

Öte yandan ara seçimlerin ardından gözler artık 2028 başkanlık seçimine çevriliyor. ABD Anayasası'na göre Trump bir kez daha aday olamıyor. Popülarite değerleri kötü kalmaya devam ederse bu, Cumhuriyetçilerin ondan uzaklaşma yönündeki motivasyonunu artıracak.