Anayasa Mahkemesi, 96 yıllık yasal dayanağa sahip bir kanun hükmünü iptal etti. Karar, devlet gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılmasına olanak tanıyan 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128'inci maddesini kapsıyor.
16 Temmuz 2026 tarihinde oybirliğiyle alınan iptal kararı, 17 Kasım tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. İleri bir tarih belirlenmediği için düzenleme, kararın yayımlandığı 17 Kasım itibarıyla yürürlükten kalktı.
Ne Düzenliyordu?
24 Nisan 1930 tarihli Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun iptal edilen 128'inci maddesi, Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığına devlet denetimi altında fuhuş yapılmasına ilişkin düzenleme ve denetim yetkisi veriyordu.
Anayasa Mahkemesi, söz konusu hükmün Anayasa'nın:
- 5'inci maddesine – devletin temel amaç ve görevleriyle, ve
- 17'nci maddesine – kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkıyla
aykırı olduğuna hükmetti.
Üç Ayrı Mahkemeden Yüksek Kurula Başvuru
İptal kararına konu düzenleme, konut ve işyerlerinin belirli sürelerle kapatılarak mühürlenmesine ilişkin idari işlemlere karşı açılan davalar kapsamında gündeme geldi. Aşağıdaki üç mahkeme, dayanak kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğunu belirterek Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu:
- Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3'üncü İdari Dava Dairesi
- Mardin 3'üncü İdare Mahkemesi
- Danıştay Dördüncü Dairesi
Başvurularda, bakanlıklara verilen düzenleme yetkisinin sınırlarının kanunda yeterince belirlenmediği, genelevlerin faaliyetleri ve seks işçilerinin tabi olacağı koşullara ilişkin temel çerçevenin yasayla çizilmediği belirtildi. Üç başvuruyu birleştirerek inceleyen Anayasa Mahkemesi, düzenlemeyi Anayasa'nın 5'inci ve 17'nci maddeleri kapsamında değerlendirdi.
Yoksulluk ve İstismar Vurgusu
Gerekçeli kararda, seks işçiliğinin yalnızca bireysel tercih çerçevesinde değerlendirilemeyeceği, kişilerin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik koşulların da dikkate alınması gerektiği ifade edildi.
Yoksulluk, ekonomik zorunluluk, istismar ve insan ticareti gibi nedenlerle seks işçiliğine yönelen kişilerin rızalarının ne ölçüde özgür olduğunun tartışmalı olduğuna işaret edildi. Fiziksel, ruhsal veya cinsel istismar ile sosyal ve ekonomik koşulların etkisi altında verilen rızanın özgür iradeye dayandığının kabul edilmesinin güç olduğu kaydedildi.
Cararın bir başka vurgusu da şu yönde oldu: seks işçiliğinin meslek olarak tanınmasının, insan bedeninin ve özellikle kadın bedeninin ekonomik bir pazarın konusu hâline getirilmesi sonucunu doğurabileceği değerlendirilmesi yer aldı.
Devletin Asli Görevi: Yapısal Nedenlerle Mücadele
Anayasa Mahkemesi, devletin görevinin seks işçiliğini yalnızca yasal çerçevede düzenlemek ve denetlemekle sınırlı olmadığını vurguladı. Kararda şu ifadelere yer verildi:
- Kişileri bu alana yönelten yapısal sorunların ortadan kaldırılması için etkili sosyal politikaların hayata geçirilmesi,
- Aracılık yapan kişi ve örgütlerle mücadele edilmesi gerektiği,
- Kamu sağlığı ve güvenliği bahanesiyle yapılan devlet denetiminin, bu faaliyeti insan onuruyla bağdaşır hâle getirmeyeceği
vurgulandı.
Kararın gerekçesinde şu ifadeler kullanıldı:
"Bu itibarla insan onuru geride bırakılarak devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına imkân tanıyan kuralın devlete yüklenen, kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının etkili bir şekilde korunabilmesi yönündeki pozitif yükümlülükle bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır."
Rıza ve Beden Üzerinde Tasarruf Tartışması
Kararda, fuhşa zorlamanın insanlık dışı veya onur kırıcı muamele olduğu konusunda tereddüt bulunmadığı belirtildi. Yetişkin bireylerin kendi rızalarıyla fuhuş yapmasının korunması gereken bir değer olup olmadığına ilişkin tartışmaya da yer verildi.
Öte yandan, kişinin bedeni üzerinde tasarruf yetkisinin bulunmasının, bu yetkinin sınırsız biçimde kullanılabileceği anlamına gelmediği ifade edildi.
Genelevler Doğrudan Kapatılacak mı?
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı, Türkiye'deki bütün genelevlerin doğrudan kapatılması anlamına gelmiyor. Karar, devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına yasal dayanak oluşturan hükmü ortadan kaldırıyor.
Bununla birlikte mevcut idari düzenlemelerin nasıl uygulanacağı, kayıtlı çalışanların hukuki statüsünün nasıl etkileneceği ve genelevlerin faaliyetlerine ilişkin süreçlerin nasıl şekilleneceği henüz açıklığa kavuşmuş değil.
Yorumlar 0
Yorumunuz Yayınlandığında Bildirelim mi?
Editöryal onay tamamlandığında veya yanıt geldiğinde tarayıcınıza anlık bildirim gönderebiliriz.
Henüz yorum yapılmamış
Bu haberle ilgili ilk düşünceyi sen paylaş!