Almanya'da Çalışma Bakanı istifa etti: Merz hükümeti kriz mi yaşıyor?

Almanya'da CDU/CSU ile SPD arasındaki koalisyon hükümeti üzerindeki baskı giderek artıyor. Son anketler, hem hükümeti oluşturan partilerin hem de özellikle Prime Minister Friedrich Merz'in desteğinde belirgin bir düşüş olduğunu ortaya koyuyor. Buna son olarak Çalışma ve Sosyal İşler Bakanı Bärbel Bas'ın istifası da eklenince koalisyon ortakları arasındaki gerilim had safhaya çıktı.

Bas, Pazartesi sabahı istifa ettiğini açıkladı. Çalışma Bakanlığı görevinin yanı sıra SPD Eş Genel Başkanlığından da istifa eden Bas, partisine gönderdiği açıklamada, "Üvey kızımı kaybettikten sonra yasımı atlatmak için zamana ihtiyacım olduğunu fark ettim" dedi.

Bas ayrıca, kendisine yönelik açık siyasi saldırıları istifasının gerekçeleri arasında saydı ve söz konusu baskıların "ne yazık ki" kısmen koalisyon ortağı CDU/CSU sıralarından geldiğini vurguladı.

Bas üzerindeki baskı son dönemde belirgin biçimde artmıştı. Koalisyon hükümeti, emeklilik reformuna ilişkin kapsamlı yasa tasarılarının bir an önce yasalaşmasını bekliyordu. Ancak bugüne kadar somut bir taslak metin ortaya konulmamıştı.

İstifa talepleri ve sert eleştiriler

Hristiyan Birlik cephesinde yaşanan hoşnutsuzluk açıkça dile getirilmişti. CDU/CSU meclis grubundan Christian von Stetten, Eylül ortasında "Bakan artık savunulamaz durumda" diyerek Bas'ın istifasını talep etti. Ekim başında CDU'lu Ekonomi Bakanı Katherina Reiche ise emeklilik reformunun yıl sonuna kadar karara bağlanmasını isteyerek Bas'ın yasa taslağını "hızla" sunması gerektiğini söylemişti. Ancak Reiche'nin bu açıklamayı yaptığı günlerde Bas'ın üvey kızının Eylül sonunda hayatını kaybetmiş olduğu biliniyordu.

SPD'nin zirvesindeki boşluk koalisyon krizini derinleştirdi

Bas'ın istifasının ardından tek başına SPD genel başkanlığını sürdürecek olan Lars Klingbeil, Bas'a yönelik siyasi saldırıların "uygunsuz" olduğunu belirterek sert bir tepki gösterdi. Klingbeil, siyasi tartışma ortamının zehirlendiğine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı: "Siyeîsette iyi insanları karşılıklı olarak yok etmemeliyiz."

• SPD yeni liderlik kadrosunu belirleyecek parti kurultayının Aralık ya da Ocak ayında yapılması planlanıyor
• Klingbeil'in yeniden aday olup olmayacağı henüz belli değil
• SPD'nin zirvesindeki boşluk, koalisyonun zaten derin bir kriz içinde olduğu bir döneme denk geldi

Bas'ın yerine Alexander Schweitzer atandı

Bas'ın ardından Alexander Schweitzer, Çalışma ve Sosyal İşler Bakanı olarak atandı. Schweitzer, 2026 ilkbaharına kadar Rheinland-Pfalz eyaletinin başbakanlığını yapmış ve aynı eyaletin Çalışma Bakanlığı görevini yürütmüştü.

Koalisyon ortağı Hristiyan Birlik partileri, Schweitzer'den hızlı bir şekilde işe koyulmasını bekliyor. CDU Genel Sekreteri Wolfgang Steiger, bu değişikliğin "reform ve sosyal politika konusunda kilitlenen tartışmalara yeni bir hareket kazandırma fırsatı" sunduğunu söyledi.

Başbakan Merz ise, Schweitzer ile federal hükümette iyi bir iş birliğinin mümkün olacağına inandığını belirtti. Merz, bekleyen yasa tasarılarının "şimdi çabucak kabinede kabul edilip parlamenter sürece sunulabileceğini" umduğunu dile getirdi.

Aynı zamanda Bas'a yeterince anlayış gösterilmediği yönündeki suçlamaya karşı çıkan Merz, "Onunla her zaman yalnızca konular üzerinden tartıştım, asla kişisel düzeyde değil" diyerek kendini savundu.

CDU tarihi çöküş yaşıyor

Bir yanda SPD zehirlenen siyasi iklimden söz ederken, diğer yanda CDU/CSU bekleyen reformlara yönelik eleştirinin meşru olduğunu savunuyor. Koalisyon ortakları arasındaki güvensizlik giderek büyüyor.

CDU ve SPD aylardır düşük anket sonuçları, hayal kırıklığı yaratan seçim sonuçları ve reform tartışmalarıyla boğuşuyor. Kamuoyuna yansıyan, çatışma olmadan ilerleyebilen bir proje neredeyse yok: elektrik vergisi, şeker vergisi, emeklilik reformu, işgücü piyasası reformu... Hepsi sorunlu.

Merz'in partisi CDU'nun Eylül ayındaki eyalet seçimlerindeki büyük krizi de sürece eklendi. CDU, Mecklenburg-Vorpommern'de ilk kez bir eyalet parlamentosuna giremedi. Parti yönetimi, izlenecek yolu görüşmek üzere Berlin'de kapalı bir toplantı gerçekleştirdi.

Merz değişim sözü veriyor

CDU'nun dört sayfalık belgesinde en dikkat çeken nokta, sosyal konuların belirgin biçimde daha fazla ön plana çıkarılması oldu. Parti, sosyal geleneğini vurgulayarak eleştirilere yanıt veriyor:

• Ödenebilir konut
• Daha düşük elektrik fiyatları
• Daha iyi sağlık hizmetleri
• Vatandaşların yaşam emeğine daha fazla saygı

Merz, "Bir çöküşten, bir güven krizinden de kendimizi çıkarmak zorundayız" diyerek rota düzeltmesi yapacaklarını söyledi. Uzun vadeli reformların yanı sıra kısa vadeli iyileştirmelerin de gerektiğini belirten Merz, elektrik vergisinin herkes için düşürüleceğini duyurdu. Bu sözü federal meclis seçiminden önce verip yerine getirmemişti.

Koalisyona bağlılık: Alternatifsiz bir ittifak

CDU, sosyal geleneğini vurgulayarak programatik olarak sağa keskinleşmek yerine SPD'nin desteğini arıyor. Merz, Bas'ın istifasına atfen "personel değişikliğiyle koalisyon sözleşmesinin dayanağının sorgulanmayacağını" varsaydığını söyledi. Uluslararası alanda eylem kapasitesinin korunabilmesi için istikrarlı bir federal hükümete ihtiyaç olduğunu vurguladı.

Lars Klingbeil de koalisyonu sona erdirmek istemediğini açıkça ifade etti: "SPD eylem kapasitesine sahip, SPD bu hükümetin arkasında duruyor."

Şu an koalisyonun bozulmasını gerektirecek pek bir neden görünmüyor. Mevcut siyasi güç dengelerine göre ne Hristiyan Birlik ne de SPD'nin bu durumdan bir çıkar elde etmesi mümkün. Her iki parti de, olası bir erken seçimin en çok anketlerde açık ara önde olan Almanya İçin Alternatif'e (AfD) yarayabileceğini biliyor. Derin çatlaklara rağmen koalisyon, Klingbeil ve Merz için şimdilik alternatifsiz görünüyor.