Orta Doğu'da tırmanan jeopolitik riskler ve ABD'deki arz kesintileri, petrol fiyatlarını yeniden sert biçimde yukarı çekti. Dün 102,59 dolara kadar tırmanıp günü 100,20 dolardan kapatan Brent petrolün varil fiyatı, yeni gelişmelerle birlikte tekrar şaha kalktı.
ABD ordusuna İran'a yönelik olası yeni saldırılar için hazırlık talimatı verildiğine dair haberler ile Tahran yönetiminden gelen Hürmüz Boğazı'ndaki alternatif geçişlerin kapatılacağı açıklamaları, piyasalardaki arz endişelerini zirveye çıkardı. Bu sert dalgalanmayla Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4,2 artarak 104,43 dolara yükselirken, ABD tipi ham petrol (WTI) de 91,95 dolar seviyesine ulaştı.
AKARYAKITTA ZAM BEKLENTİSİ
Brent petrolün yeniden 100 dolar sınırını aşarak 104 dolar bandına yerleşmesi, yurt içi akaryakıt piyasalarında yeni zam beklentisini gündeme taşıdı. Döviz kuru ve uluslararası ürün fiyatlarındaki artışa doğrudan endeksli olan benzin ve motorin fiyatlarının, petroldeki bu sert yükselişin sürmesi halinde pompayı vurması öngörülüyor.
Sektör temsilcileri, küresel arz endişelerinin devam etmesi durumunda önümüzdeki günlerde fiyat güncellemelerinin kaçınılmaz olabileceğine dikkat çekiyor. Sürücüler ve piyasa aktörleri ise Orta Doğu'daki sıcak gelişmelerin pompa fiyatlarına olası etkisini yakından takip ediyor.
İRAN'A YÖNELİK SALDIRI HAZIRLIĞI
Petrol fiyatlarındaki yükselişte, ABD ordusuna İran'a yönelik olası yeni saldırılar için hazırlıklarını tamamlama talimatı verildiğine ilişkin haberler belirleyici rol oynuyor. Konuya yakın kaynaklara dayandırılan bilgilere göre, ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Merkez Kuvvetler Komutanlığı'na (CENTCOM) saldırıların sürdürülmesi için hazırlıklarını tamamlama talimatı iletildi.
Talimat kapsamında herhangi bir tarih belirlenmezken, ABD Başkanı Donald Trump'ın saldırıların zamanlamasına ilişkin değerlendirmelerini sürdürdüğü öne sürüldü. ABD'li ve İsrailli kaynaklar, saldırıların ABD'de 3 Kasım'daki ara seçimler ve İsrail'de 27 Ekim'deki seçimler öncesinde gerçekleştirilebileceğini belirtti.
Saldırıların yeniden başlaması halinde İran'ın enerji altyapısı ve nükleer tesislerinin geniş çaplı hedef alınabileceği ifade ediliyor. İran ise daha önce ABD'nin müzakerelerde sunduğu önerilere yanıtını arabulucular aracılığıyla ileteceğini açıklamıştı.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA ALTERNATİF GEÇİŞ RİSKİ
Öte yandan İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki alternatif geçiş güzergahlarını kapatacağı yönündeki açıklamaları da bölgedeki petrol sevkiyatına ilişkin endişeleri artırarak fiyatları destekliyor.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutan Danışmanı Muhammed Rıza Nakdi, Boğaz'ın kontrolünü tamamen ele geçirdiklerini öne sürerek "yasa dışı" olarak nitelendirdiği alternatif geçiş güzergahlarının en kısa sürede kapatılacağını söyledi. Nakdi, "İhlalcilerin, Hürmüz Boğazı'nda kayalıkları patlatarak ve yıkımla oluşturdukları az sayıdaki güzergahlar en kısa zamanda kapatılacak" ifadelerini kullandı.
ABD'DEKİ KASIRGA ARZI VURDU
Bunun yanı sıra ABD'nin Meksika Körfezi'ne yaklaşan Isaias Kasırgası nedeniyle bölgedeki petrol ve doğal gaz üretiminde yaşanan kesintiler de fiyatların yükselişini destekliyor. Shell, Mars, Olympus, Ursa, Vito ve Appomattox tesislerinde üretimi durdururken Chevron da bölgedeki dört tesisinde benzer prosedürleri başlattı.
- Kasırga nedeniyle Meksika Körfezi'ndeki günlük petrol üretiminin yaklaşık yüzde 25'ine karşılık gelen 511 bin 619 varillik üretim durduruldu.
- Bölgedeki doğal gaz üretiminin de yaklaşık yüzde 16,4'ü kesintiye uğradı.
- Kasırgadan en fazla etkilenme riski taşıyan şirketler arasında Chevron, bp, Eni, Murphy Oil ve Shell bulunuyor.
Ayrıca, dünyanın en çok petrol tüketen ülkesi ABD'de ham petrol stoklarının piyasa beklentilerinin aksine azalması da arz endişelerini güçlendirerek fiyatları yukarı yönlü destekliyor.
Ticari ham petrol stokları geçen hafta yaklaşık 3 milyon 200 bin varil azalarak 424 milyon 100 bin varile geriledi. Piyasa beklentisi, stokların yaklaşık 1 milyon 900 bin varil artacağı yönündeydi. Stratejik petrol rezervleri de yaklaşık 800 bin varil düşüşle 283 milyon varile indi.
