ABD'den UCM'ye Yaptırım! 'Onları Ortadan Kaldıracağız' Krizi Büyüyor

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, sosyal medya üzerinden paylaştığı bir videoyla Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (UCM) yönelik yeni yaptırım kararını duyurdu. Kararın açıklanması, mahkemenin eski yargıçlarından Güney Afrikalı hukukçu Navi Pillay'ın 2026 Nobel Barış Ödülü'nü kazanmasının ardından gelmesi dikkatleri üzerine çekti.

ABD'nin Yaptırım Kararı

Rubio, video paylaşımında "Başkan Trump, Uluslararası Ceza Mahkemesinin Amerikalıları yargılamasına asla izin vermeyecektir" ifadelerini kullandı. Mahkemenin üyesi olmadıklarını ve Amerikan vatandaşları üzerinde herhangi bir yetkisinin bulunmadığını vurgulayan Rubio, UCM'nin bu yönde herhangi bir adım atmasını engellemek amacıyla yaptırım uygulandığını belirtti.

Rubio ayrıca "Ya UCM tehditlerine son verecek ya da biz UCM'yi ortadan kaldıracağız" diyerek sert bir uyarıda bulundu. UCM'nin gerekli adımları atmaması halinde, Amerikalılar artık tehdit altında kalmayana kadar mahkemenin adım adım yıkılacağını sözlerine ekledi.

UCM'den Sert Yanıt

Uluslararası Ceza Mahkemesi, ABD'nin kararını "hukukun üstünlüğüne ve uluslararası hukuk düzeninin temellerine yönelik bir saldırı" olarak nitelendirdi. Yapılan açıklamada, söz konusu yaptırımların 125 taraf devletin yetkilendirdiği bağımsız bir yargı kurumunu hedef aldığı belirtilerek, bunun "hiç kimsenin hukukun üstünde olmadığı" ilkesine darbe vurduğu kaydedildi.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Tarih bu anı yargılayacak. Gelecek nesiller ve her şeyden önce toplu vahşetlerin mağdurları, onları korumak için kurulan bir kurum saldırıya uğradığında nasıl karşılık verdiğimizi soracak."

UCM Başkanı Tomoko Akane ise mahkemenin bağımsızlık ve tarafsızlık içinde, yalnızca hukuk ve delillere dayanarak görevini eksiksiz yerine getirmeye devam edeceğini söyledi.

Dünya Genelinde Tepkiler

Avrupa Birliği karardan "derin üzüntü" duyduğunu açıkladı. Birlik, UCM'nin bağımsızlığının korunması amacıyla 125 taraf devletin tamamıyla çalışma kararlılığını vurguladı. Tedbirlerin uygulanmasına kadar 6 aylık süre bulunduğuna işaret edilerek, bu sürenin diyaloğa imkan tanıdığı belirtildi.

8 ülke ortak açıklama yaparak ABD'nin kararına güçlü şekilde karşı çıktığını bildirdi:

• İngiltere
• Almanya
• Fransa
• Kanada
• Danimarka
• İtalya
• Japonya
• Hollanda

Ortak açıklamada, UCM'nin bağımsızlığına, tarafsızlığına ve bütünlüğüne yönelik süregelen ve sarsılmaz desteğin yeniden teyit edildiği kaydedildi.

Almanya: "Karanlık Bir Gün"

Almanya Adalet Bakanı Stefanie Hubig, bugünün uluslararası hukuk ve kurallara dayalı bir dünya düzeni fikri için karanlık bir gün olduğunu söyledi. Hubig, yaptırımların bir UCM eski yargıcının Nobel Barış Ödülü kazandığı gün uygulanmasının "acı bir ironi" oluşturduğunu belirtti.

Hubig, ayrıca ABD'nin İkinci Dünya Savaşı sonrasında Nazi rejiminin başlıca sorumlularının Nürnberg'de yargılanması için çaba gösteren ülke olduğunu hatırlatarak, Washington'ın geçmişte uluslararası ceza hukukunun hayata geçirilmesine katkı sağlarken bugün bu anlayışı ortadan kaldırmaya yönelmesinin "akıl almaz" bir durum olduğunu ifade etti.

Japonya'dan Endişe

Japonya Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin yaptırımlarının Japonya'nın tutarlı tutumuyla bağdaşmadığını ve bu konuda derin endişe duyduğunu açıkladı. Ülkenin hukukun üstünlüğünün korunmasına büyük önem verdiği, uluslararası mahkemeleri desteklediği vurgulanarak, UCM'nin karşı karşıya olduğu sorunların çözülmesinin gerektiği belirtildi.

Hollanda: 6 Aylık Süre Diplomasi İçin Fırsat

Hollanda Başbakanı Rob Jetten, yaptırımların 6 ay sonra yürürlüğe girecek olmasının diplomatik çözüm için fırsat sunduğunu belirtti. Jetten, bu sürenin sonunda gerekmesi halinde Mahkemenin çalışmalarını sürdürebilmesi için ortaklarıyla gerekli önlemleri almaya hazır olduklarını ifade etti.

AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ise "Uluslararası adalet, intikamın tek alternatifidir. Hesap verebilirlik olmadan kalıcı barış olmaz" diyerek ABD'ye diyaloğa girme çağrısında bulundu.

Arka Plan

UCM, Kasım 2024'te Gazze'deki iddialar nedeniyle İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkarmıştı. ABD söz konusu kararı şiddetle itiraz etmiş ve tanımadığını dile getirmişti. Washington yönetimi, Ağustos ayında mahkeme Başkanı Tomoko Akane de dahil olmak üzere UCM yargıçlarına ve savcılarına yönelik yaptırım uygulamıştı.