ABD'den F-35 hamlesi: Lockheed Martin ile 10 yıllık dev anlaşma

ABD Savunma Bakanlığı Pentagon, F-35 savaş uçaklarının üretimi için Lockheed Martin ile 10 yıllık kapsamlı bir çerçeve anlaşma imzaladı. Toplam 850 adet F-35 üretimini kapsayan düzenleme, Washington'ın daha önce hem ordu çevrelerinde hem de yönetim kademelerinde eleştirilere konu olan F-35'lere uzun vadeli bağlılığını bir kez daha ortaya koyuyor.

ABD Başkanı Donald Trump, ilk başkanlık döneminde F-35'leri özellikle maliyeti ve program yönetimi yönünden sık sık eleştirmiş, Lockheed Martin'e maliyetleri düşürmesi için ciddi baskı yapmıştı. Buna rağmen ABD hava kuvvetlerinin son dönemdeki operasyonlarda kullandığı F-35'ler, üç farklı versiyonda üretilmeye devam ediyor ve uçak başına maliyetleri 100 milyon doların üzerine çıkabiliyor.

Anlaşmanın toplam mali büyüklüğüne ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak son dönemde Pentagon'un üretim kapasitesini artırmak amacıyla çok yıllı savunma sözleşmelerine yöneldiği biliniyor.

F-35 programını genişletecek ve modernize edecek

Pentagon, düzenlemeyi "çerçeve anlaşma" olarak nitelendirirken, bu anlaşmanın F-35 programını "modernize edeceğini ve genişleteceğini" belirtti. Ancak anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için Kongre onayı ve gerekli finansman sağlanması gerekiyor.

Tedarikten sorumlu müsteşar Michael Duffey, konuya ilişkin yaptığı açıklamada Amerikan savunma sanayisini yüksek hız ve büyük ölçeklerde üretim yapabilecek şekilde istikrara kavuşturduklarını ifade etti. Duffey, "Mali teşviklerin performansa bağlanmasıyla ABD askerlerinin savaşmak ve kazanmak için ihtiyaç duyduğu yüksek vuruş gücüne sahip kabiliyetlerle donatılmasını sağlıyoruz" dedi.

Lockheed'den 7 milyar dolarlık yatırım taahhüdü

Pentagon'un açıklamasına göre Lockheed Martin, ABD yönetiminin 10 yıllık alım taahhüdü karşılığında F-35 programını destekleyecek projelere 7 milyar dolarlık yatırım yapacak.

Anlaşma yalnızca uçakları değil, kapsamlı bir bütünü içeriyor:

• İlk yedek parça temini
• 10 yıllık modernizasyon kitleri
• Bakım hizmetleri
• Uluslararası müşteri siparişleri

Lockheed Martin Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO'su Jim Taiclet, yatırımcılarla yaptığı görüşmede anlaşmanın F-35'in özgür dünyanın ön cephedeki temel savaş uçağı olarak rolünü uzun yıllar boyunca sağlamlaştırdığını söyledi. Şirket ayrıca onaylanması halinde anlaşmanın ABD'ye "öngörülebilir, uygun maliyetli ve dayanıklı" bir savaş uçağı programı kazandıracağını belirtti.

Uzun vadeli fiyatlandırma ve yüksek hacimli üretim indirimleri sayesinde milyarlarca dolarlık tasarruf sağlanacağına işaret eden şirket, F-35 programının önümüzdeki 10 yılda şu öngörüleri paylaştı:

• 315 binden fazla kişilik istihdam sağlanması
• Yaklaşık 80 milyar dolarlık ekonomik faaliyet yaratılması
• ABD'nin sanayi altyapısının güçlendirilmesi ve tedarikçilere uzun vadeli istikrar sunulması

Dünyanın en gelişmiş savaş uçaklarından biri olarak kabul edilen F-35, ABD ve çeşitli müttefiklerin ortak projesi. Lockheed Martin'in verilerine göre dünya genelinde konuşlandırılmış 1.375'ten fazla F-35 bulunuyor.

Gözler Türkiye ile görüşmelerde

ABD geçen ay Suudi Arabistan'a 48 adet F-35 savaş uçağı satışına yönelik 24,3 milyar dolarlık anlaşmayı onaylamıştı.

Rus yapımı S-400 hava savunma sistemi satın aldığı gerekçesiyle 2019 yılında F-35 programından çıkarılan Türkiye ise F-35'ler için Trump yönetimiyle görüşmelerini sürdürüyor. ABD Başkanı Trump, Türkiye'nin yeniden F-35 programına dahil edilmesine olumlu baktığı mesajını vermiş, Ankara'da Temmuz ayında düzenlenen NATO zirvesinde bir soru üzerine "Bu kesinlikle değerlendireceğimiz bir konu" demişti.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Eylül ayında gazetecilerin sorularını yanıtlarken Türkiye'nin ABD'nin F-35 programına yeniden dahil olacağı konusunda umutlu olduğunu belirterek, Washington'dan bu yönde "somut" adımlar beklediğini söylemişti.

Ancak Türkiye'ye F-35 satışı önünde önemli engeller bulunuyor:

• CAATSA (ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası), Rus savunma sektöründen askeri sistem satın alan ülkelere yaptırım uygulanmasını öngörüyor.
• ABD Kongresi, 2020'de Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'na eklediği F-35 hükmüyle Pentagon'un S-400'lere sahip olduğu sürece Türkiye'ye F-35 teslim etmesini engellemişti.

Gözler, her iki ülkenin yapacağı görüşmelerde ve Washington'dan gelecek olası yeni hamlelerde.