ABD ve Ukrayna istihbarat paylaşımını yeniden devreye aldı

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Norveç'in başkenti Oslo'da bir araya gelmesinin ardından, ABD'nin Ukrayna ile istihbarat paylaşımını salı günü yeniden devreye soktuğunu duyurdu.

Erken uyarı sisteminin siviller için hayati önem taşıdığını vurgulayan Zelenskiy, "Erken uyarıdan bahsediyorum. Bu halkımız, çocuklar, yetişkinler ve siviller için çok önemli; çünkü bir balistiğin ne zaman geldiğini bilebiliyoruz. Bu yüzden Amerikan tarafına müteşekkiriz. Artık çalışıyor" açıklamasında bulundu.

Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store'un ev sahipliğinde gerçekleştirilen toplantıya Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb'ın yanı sıra İngiltere, Avrupa Birliği ve NATO temsilcileri katıldı. ABD Özel Temsilcisi Witkoff görüşmede şahsen yer alırken, Trump'ın özel temsilcisi ve damadı Jared Kushner toplantıya video bağlantısıyla bağlandı.

Siyasi gerilime rağmen görüşmelerde olumlu bir hava sergileyen Zelenskiy, ilk fotoğraf çekiminde Witkoff ile kucaklaşarak kendisine bir ödül takdim etti.

Üçlü görüşme hazırlığı

Gergin geçen müzakereler hakkında isminin gizli kalması şartıyla konuşan bir ABD'li yetkili, Oslo toplantılarının "çok verimli" geçtiğini belirtti. Yetkili, "Ukrayna yeni fikirler ve teklifler sundu, bunlar ayrıntılı olarak tartışıldı. Taraflar, Rusya ile temas kurma ve diplomatik süreci ilerletme konusunda koordineli bir yaklaşımda uzlaşma yönünde anlamlı ilerleme kaydetti" ifadelerini kullandı.

ABD, Ukrayna ve Avrupa arasında atılacak adımlar konusunda "güçlü bir uyum" bulunduğunu belirten yetkili, Witkoff ile Kushner'in, Zelenskiy ve Trump ile Putin arasında bir Ukrayna önerisi olan "doğrudan üçlü" görüşmeler yapılması için Rus lidere baskı yapacağını kaydetti.

Norveç Başbakanı Store, görüşmelerin ardından gazetecilere yaptığı açıklamada birkaç şeyi yoluna koyabildiği için memnun olduğunu dile getirerek, "dün söylenenleri kurcalamaktan elde edilecek hiçbir şey olmadığını" ifade etti. Finlandiya Cumhurbaşkanı Stubb ise toplantıda teknik ve temel konularda ilerleme kaydedildiğini belirterek salı gününü "barış için iyi bir gün" olarak nitelendirdi.

Özel Temsilci Witkoff'un, üçlü toplantı teklifini iletmek ve fikir alışverişinde bulunmak üzere çarşamba günü St. Petersburg'a gitmesi bekleniyor. Witkoff'un ayrıca, Nisan 2022'de doğu Ukrayna'daki İzyum kenti işgal altındayken Rus güçlerince yakalanan ve dört yılı aşkın süredir Rusya'da tutuklu bulunan 70'li yaşlarındaki Amerikalı öğretmen Stephen Hubbard'ın serbest bırakılmasını talep etmesi bekleniyor.

Kiev-Washington ilişkilerinde kırılma

Oslo'daki görüşme, Donald Trump'ın bu ay Rusya'ya yönelik bazı yaptırımları kaldırması, Putin ile bir dizel anlaşması duyurması ve Ukrayna'nın desteğe en çok ihtiyaç duyduğu bir dönemde Moskova ile yakınlaşmasının ardından kiev ve Washington arasında bozulan ilişkilerin gölgesinde gerçekleşti.

Zelenski söz konusu yakıt anlaşmasını, Trump'ın İran'daki başarısızlıklarının yol açtığı "zayıf" bir hamle olarak nitelemiş ve yaşanan süreçte kendisini "ihanete uğramış" hissettiğini ifade etmişti.

Ukraynalı yetkililer, son 10 günlük dönemde ABD'nin Ukrayna'nın kabiliyetlerini kısıtladığını öne sürdü:

• Starlink kabiliyetlerinin kısıtlanması
• Önleme füzelerinin sevkiyatının geciktirilmesi
• İstihbarat paylaşımının sınırlandırılması

ABD yönetimi bu tür kısıtlamaların getirildiğini reddederken, Ukraynalı siviller geçtiğimiz hafta bu kesintilerin ardından korumasız kaldı. Cephe hattında son dönemde belirgin bir ilerleme kaydedemeyen Rusya ise kentleri kışa kadar yaşanamaz kılmak amacıyla Kiev ve diğer büyük merkezlere yönelik balistik ve jet motorlu insansız hava aracı saldırılarını yoğunlaştırdı.

Trump: Ukrayna'nın savaşı bitirme zamanı geldi

Zelenski görüşmelerde müzakerelere hazır olduğunu yinelerken, Washington'dan süreci takip eden Donald Trump barışın önünde duran tarafın Rusya değil Ukrayna olduğunu savundu. Salı gününün ardından Beyaz Saray Oval Ofis'te gazetecilere açıklamalarda bulunan Trump, "Ukrayna'nın bu savaşı bitirme zamanı geldi" değerlendirmesinde bulundu.

Sahadaki duruma değinen Trump, "Olan şu ki, Rusya bunu tamamlamak istiyor. Rusya büyük bir makine. Sadece ilerlemeye devam ediyorlar. Çok büyük bir toprak parçası aldılar ve hafta be hafta daha da büyüyor. Sınırsız insan kaynakları var" ifadelerini kullandı.

Ön hattın büyük ölçüde durağan kaldığı bir süreçte konuşan Trump, "Zelenski'nin bu savaşı çözüme kavuşturmayı istemesi gerekiyor ve eğer istemezse bence bu çok kötü bir şey olacak. Bakın, Ukrayna'ya muazzam miktarlarda yardım verdik. Karşılığında pahalı dizelden başka hiçbir şey alamadık" şeklinde konuştu.