ABD ve Rusya'nın üst düzey yetkilileri, Rus gazını Almanya'ya taşıyan Kuzey Akım boru hatlarına Amerikalı yatırımcıların dahil edilmesi konusunda gizli görüşmeler yürüttüğü ortaya çıktı. Görüşmelere, ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı ve özel temsilcisi Jared Kushner ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in yakın danışmanı Kirill Dmitriyev'in de katıldığı bildirildi.
Rusya ile Ukrayna arasında ateşkes sağlanması için çalışan Kushner'ın, ekonomik işbirliğini barışın tesisinde önemli bir araç olarak gördüğü belirtiliyor. Olası bir anlaşma, savaşın sona ermesinin ardından Amerikan yatırımcıların Avrupa'ya yeniden başlayabilecek Rus gazı sevkiyatından gelir elde etmesini sağlayabilir.
Görüşmeler Moskova ve New York'ta Yürütüldü
Kushner ve Dmitriyev'in son haftalarda Moskova ve New York'ta bir araya geldiği, Kuzey Akım konusunun da müzakere gündeminde yer aldığı kaydedildi. Ancak bu toplantılarda boru hatlarının hangi ölçüde ele alındığı netleşmedi.
Beyaz Saray'dan bir yetkili, olası anlaşmaların ABD Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kurumu (DFC) ve Hazine Bakanlığı ile müzakere edilmesi gerektiğini, ayrıca Amerikan şirketleri ile vergi mükelleflerine fayda sağlaması gerektiğini belirtti. Ancak aynı yetkili, son dönemde Kuzey Akım hakkında görüşme yapılmadığını da savundu.
Dmitriyev'in geçen ay ABD Enerji ve Hazine bakanlıklarının temsilcileriyle olası enerji projelerini görüştüğü de gelen bilgiler arasında.
Almanya'dan Anlaşmaya İtiraz
Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgalinden önce Almanya, doğal gaz ihtiyacının yarısından fazlasını Rusya'dan karşılıyordu. Ancak savaşın başlamasıyla devre dışı kalan Kuzey Akım boru hatları, aynı yıl deniz altında meydana gelen patlamalarla ağır hasar aldı.
Almanya hükümeti, Rus gazının yeniden ithal edilmesine karşı çıkıyor. Berlin yönetimi, Rus enerji kaynaklarına alternatifler bulunduğunu ve Kuzey Akım'ın yeniden faaliyete geçirilmesinin hükümet onayı gerektirdiğini açıkladı. ABD ve Avrupa Birliği yaptırımları da boru hatlarının yeniden açılmasının önünde engel oluşturuyor.
Alman milletvekili ve eski enerji yetkilisi Michael Kellner, olası anlaşmanın Avrupa'ya ağır maliyetler yükleyebileceğini belirterek, "Amerikalılar ve Ruslar milyarlarca dolarlık kârı paylaşacak" dedi. Buna karşılık Almanya için Alternatif (AfD) partisi, Rus gazı ithalatının yeniden başlatılmasını destekliyor. Dmitriyev'in gelecek yılın başlarında AfD yönetimiyle görüşmesi bekleniyor.
Mülkiyet Yapısı da Engel Olabilir
Olası anlaşmanın önündeki engellerden biri de boru hatlarının mülkiyet yapısı. Kuzey Akım'ı kontrol eden şirketin yüzde 51'i Rus enerji devi Gazprom'a, yüzde 31'i iki Alman şirkete, kalan hisseleri ise Fransız ve Hollandalı ortaklara ait.
Edinilen bilgilere göre Alman hissedarlar, Gazprom'un paylarını satması durumunda şirket üzerindeki Alman etkisini korumak istiyor. Polonya ve Baltık ülkeleri ise Rusya'yla enerji ilişkilerinin yeniden kurulmasına karşı çıkıyor.
Masada Lukoil'in Varlıkları da Var
Görüşmelerde Rus enerji şirketi Lukoil'in Avrupa ve diğer bölgelerdeki rafineri ve akaryakıt istasyonları dahil çeşitli varlıklarının satışı da masada. Seçeneklerden biri, ABD'nin DFC kurumu ile Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden yatırımcıların oluşturacağı bir konsorsiyumun söz konusu varlıkları satın alması. Bu senaryoda Washington'ın ilgili yaptırımları kaldırması öngörülüyor.
Beyaz Saray'dan bir yetkili, Kushner ve ABD özel temsilcisi Steve Witkoff'un Lukoil konusunda DFC ile birlikte çalışarak ABD'ye önemli miktarda peşin ödeme ve kârdan pay sağlayacak koşulları müzakere ettiğini belirtti.
Ancak siyasi ve hukuki engeller nedeniyle yakın vadede kesin bir anlaşmaya ulaşılmasının güç olduğu vurgulanıyor.
Türkiye'yi Nasıl Etkiler?
Kuzey Akım'ın yeniden faaliyete geçmesi halinde, Rusya'nın Avrupa'ya doğrudan gaz sevkiyatı için alternatif bir güzergâha kavuşması, TürkAkım'ın göreli önemini ve Ankara'nın enerji diplomasisindeki pazarlık gücünü etkileyebilir. Ancak bu durumun Türkiye üzerinden taşınan gaz miktarını azaltıp azaltmayacağı henüz bilinmiyor.
Olası anlaşma, Türkiye'nin bölgesel doğal gaz ticaret merkezi olma hedefi açısından da yeni bir rekabet yaratabilir. Öte yandan Avrupa'ya Rus gazı arzının artması, piyasa koşullarına bağlı olarak fiyatları düşürebilir ve Türkiye'nin enerji ithalat maliyetlerine olumlu yansıyabilir.
- Almanya'nın anlaşmaya itirazı ciddi bir engel oluşturuyor
- AB ve ABD yaptırımları boru hatlarının açılmasını zorlaştırıyor
- Patlama sonrası boru hatlarının teknik durumu belirsizliğini koruyor
- Türkiye üzerinden gaz akışı üzerindeki etkisi henüz netleşmedi
