ABD Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne Yaptırım Uyguladı: Ciddi Kriz Kapıda

ABD yönetimi, "haydut" bir kurum olarak nitelendirdiği Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (ICC) yönelik kapsamlı yaptırımları açıkladı. Bu hamle, mahkemenin bağımsız bir kurum olarak hedef alınması bakımından dikkat çekiyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD kuruluşlarının Uluslararası Ceza Mahkemesi ile işlem yapmasını yasaklayan önlemlerin "ABD egemenliğini savunmak" amacıyla alındığını söyledi. Rubio, mahkemeyi ayrıca Amerikalıları yargılamaya çalışmakla suçladı.

Uluslararası Ceza Mahkemesi ise bu kararların hukukun üstünlüğüne ve uluslararası hukuk düzeninin temellerine yönelik bir saldırı olduğunu bildirdi.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, ABD'nin kararını "Uluslararası ceza adaletine yönelik ortak çabalarımıza vurulmuş ciddi bir darbe" olarak nitelendirdi ve mahkemenin bu sistemin temel dayanaklarından biri olduğunu vurguladı.

İngiltere, Kanada, Danimarka, Almanya, Fransa, İtalya, Japonya ve Hollanda, Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne "sürekli ve kesilmez desteklerini" yineleyerek yaptırımları "üzüntüyle karşıladıklarını ve şiddetle karşı çıktıklarını" açıkladı.

Yaptırımların bazılarının yürürlüğe girmesinden önce altı aylık bir geçiş süresi tanıdı. Bu süre boyunca üye devletler mahkemenin operasyonları için ödeme yapmaya devam edebilecek. Washington, bu adımın ülkelerin ABD'nin endişelerini giderecek bir "çözüm" müzakere etmeleri için zaman tanımak amacıyla atıldığını kaydetti.

Yaptırımların ana hatları:

• ABD şirketlerinin ICC'ye bankacılık, yazılım gibi mal veya hizmet sağlaması engellenecek
• Yaptırımlar, mahkemenin kendisini bir kurum olarak hedef alıyor
• Mahkemenin mali olarak faaliyet gösterme kabiliyetini çökertmeyi amaçlıyor
• Bazı tedbirlerin uygulanmasından önce altı aylık geçiş süresi tanınacak

Uluslararası Ceza Mahkemesi, savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım suçlarını yargılamak amacıyla 2002 yılında kuruldu ve 125 ülkeyi üye devlet olarak bünyesinde barındırıyor. Ancak ABD, Rusya, Çin, Hindistan ve İsrail'in de aralarında olduğu bazı büyük ülkeler ICC'ye taraf değil.

Trump yönetimi, mahkemenin Amerikan egemenliğini tehdit eden küreselciler tarafından yönetildiğini savunuyor. ABD, mahkemenin Afganistan'daki Amerikan askerlerinin eylemlerine ilişkin yürütülen soruşturma ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun da aralarında bulunduğu İsrailli yetkililer hakkında çıkardığı tutuklama kararlarına tepki gösteriyor.

Rubio, Trump'ın Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin Amerikalıları yargılamasına izin vermeyeceğini belirterek şu ifadeleri kullandı: "Ya Uluslararası Ceza Mahkemesi tehditlerine son verecek ya da biz Uluslararası Ceza Mahkemesi'ni ortadan kaldıracağız."

Lahey'deki mahkemeye ev sahipliği yapan ve ABD'nin NATO müttefiki olan Hollanda, özellikle baskı altında. Hollanda Dışişleri Bakanı Tom Berendsen, yaptırımların mahkemenin işleyişini ciddi şekilde etkileyeceğini söyledi.

Buna karşılık Netanyahu, yaptırımları memnuniyetle karşılayarak, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin "bir mahkeme değil", hukuka uygun demokrasileri ve "ulusal egemenlik fikrini" tehdit eden siyasi bir organ olduğunu savundu.

Ulusal Ceza Mahkemesi, yaptırımların çalışmalarını aksatmayı ve kendisiyle işbirliği yapanları korkutmayı amaçladığını ancak "bunun caydırıcı olmayacağını" bildirdi. Açıklamada, adalet davasına hizmet eden hiç kimsenin cezalandırılmaması gerektiği belirtilerek "Tarih bu anı yargılayacaktır" denildi.

Bu hesaplaşma, mahkemenin 24 yıllık tarihindeki en ciddi krizi işaret ediyor olabilir. ABD, artık bireysel ICC hakimlerini ve savcılarını hedef almak yerine, doğrudan mahkemenin kendisini yaptırımlarla hedef almış durumda.