ABD Ara Seçim Sonuçları Belli Oldu: Trump Büyük Yenilgiye Uğradı

ABD'de 3 Kasım tarihinde yapılan Kongre ara seçimlerinde Demokratlar, tarihi bir zafer elde etti. Hem Temsilciler Meclisi hem de Senato'da çoğunluğu kazanan Demokratlar, Kongre'nin kontrolünü Cumhuriyetçilerin elinden aldı. İkinci ve son başkanlık döneminin ortasındaki ABD Başkanı Donald Trump, bu sonuçlarla birlikte resmen "topal ördek" konumuna düştü.

Seçim öncesi büyük bir özgüvenle seçmenlerine "Pusulada ben varmışım gibi davranın" diye seslenen Trump, sandıklar açıldıkça büyük hayal kırıklığı yaşadı. Amerikan basını ve dünya basını, bu sonucu bir tür referandum olarak yorumladı. Trump'ın kendisi bile ilk sonuçların gelmesiyle birlikte, seçmenlerin çoğunun adayları beğenmediğini itiraf etti.

KONGRE SEÇİMLERİNDE SON DURUM

3 Kasım ara seçimlerinde 210 milyon kayıtlı seçmen sandık başına gitti. Temsilciler Meclisi'nin 435 sandalyesinin tamamı ve Senato'nun 100 sandalyesinden 35'i için oy kullanıldı.

• Senato'da son durum: Demokratlar 54, Cumhuriyetçiler 44 sandalye
• Temsilciler Meclisi'nde son durum: Demokratlar 240, Cumhuriyetçiler 147 sandalye

Ayrıca 36 eyalette vali ve yerel meclis belirlemek için de sandık kuruldu. Seçim öncesinde eyalet valiliği tablosu 26 Cumhuriyetçi, 24 Demokrat validen oluşuyordu.

DEVRİMLERLE DOLU SEÇİM SONUÇLARI

Demokratlar, seçim yapılan 36 eyalet valiliğinin 22'sini kazandı. Böylelikle valilik sayısını 28'e yükselttiler ve 16 yıl sonra ilk kez 50 eyaletin yarısından fazlasında Demokratlar valilik koltuğunda oturdu.

Seçim aynı zamanda pek çok ilke de sahne oldu:

• Teksas gibi Cumhuriyetçi kaleler Demokratlar tarafından alındı
• Ülke tarihinde ilk kez bir Müslüman senatör seçildi
• Ülke tarihinde ilk kez bir siyah kadın vali göreve geldi

TRUMP NEDEN AĞIR YENİLGİ ALDI?

Yenilginin altında yatan nedenler arasında birkaç temel başlık öne çıkıyor:

• ABD'de artış gösteren enflasyon ve hayat pahalılığı
• Halktan destek görmeyen İran savaşı ve ardından Hürmüz Boğazı kriziyle fırlayan petrol fiyatları
• Trump'ın kişisel olarak desteklediği bazı radikal adayların başarısızlığı
• Siyahi ve Latin seçmen gruplarının desteğindeki büyük düşüş
• Göçmenlik ve dış politika alanlarındaki uygulamalara yönelik seçmen memnuniyetsizliği
• Genç seçmenlerin Demokratlara yönelmesi
• Demokratların özellikle hayat pahalılığı ve sağlık konularındaki disiplinli mesajları

Michigan eyaletinden ülkenin ilk Müslüman senatörü seçilen Mısır kökenli Abdul el-Sayed'in "Para, politikadan çıksın, sizin cebinize girsin" sloganı da seçim kampanyasının etkili örneklerinden biri oldu.

Demokratların Trump'ın seçim yenilgisinde öne sürdükleri en kritik neden ise İran savaşı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de Cumhuriyetçilerin seçimi kaybetme nedeni olarak İran savaşını işaret etti. Trump ise İran'ın bu yenilginin bir parçası olduğunu kabul etti.

TRUMP'I BUNDAN SONRA NE BEKLİYOR?

Trump'ın partisinin Kongre'nin her iki kanadında da çoğunluğu kaybetmesi, onu pek çok alanda kısıtlamaya başlayacak. Ancak veto yetkisi hâlâ elinde ve seçim sonrası açıklamalarında bu yetkiyi kullanmaktan geri durmayacağını açıkça ifade etti.

Bununla birlikte Kongre'de Demokratlarla uzlaşmak zorunda olan Trump için beklenen gelişmeler şunlar:

• Güçlü Kongre denetimi: Tüm yasama ve bütçe düzenlemelerinde Beyaz Saray daha güçlü bir denetimle karşı karşıya kalacak
• Uzlaşma zorunluluğu: Vergi politikaları, federal harcamalar, enerji düzenlemeleri, sağlık sistemi ve göçmenlik konularında yeni yasalar için Demokratlarla pazarlık gerekecek
• Üçüncü kez azil süreci: Demokratların Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu kazanmasıyla üçüncü kez azil süreci başlatılması ihtimali gündeme geldi
• Geniş denetim yetkileri: Trump ve ailesinin ticari faaliyetleri, Pentagon harcamaları hakkında soruşturmalar başlatılabilir
• Hükümetin kapanması riski: Savunma harcamaları, sınır güvenliği ve federal bütçeler konusunda anlaşmazlık çıkması halinde hükümetin kapanması mümkün
• Üst düzey atamalarda fren: Kabine üyeleri, büyükelçiler ve federal yargıçların atanması için Senato onayı gerekiyor; Demokratlar bu süreci geciktirebilir veya reddedebilir

Öte yandan dış politikada Trump, diplomatik ilişkilerin yürütülmesi, uluslararası müzakereler ve askeri kararlar üzerinde hâlâ önemli ölçüde kontrol sahibi olmaya devam edecek. Ancak dış yardım paketleri, savunma bütçeleri, yaptırım düzenlemeleri ve Senato onayı gerektiren uluslararası anlaşmalar konusunda Demokratların daha etkin rol oynaması, Washington'daki dış politika karar süreçlerini karmaşık hale getirebilir.

İRAN SAVAŞI VE DIŞ POLİTİKA DENGESİ DEĞİŞİYOR

Seçim sonuçlarının dış politika açısından en önemli başlıklarından biri İran savaşı. Demokratların Kongre'de çoğunluğu ele geçirmesiyle birlikte İran'a yönelik askeri operasyonların kapsamı, savaşın finansmanı ve Amerikan askerlerinin bölgedeki varlığı konusunda Beyaz Saray üzerindeki baskının artması bekleniyor. Özellikle savaşın enerji fiyatları ve enflasyon üzerindeki etkileri, Demokratların kontrolündeki Kongre'de önemli yer tutacak.

DÜNYA SEÇİM SONUÇLARINI NASIL YORUMLADI?

İsrail: Başbakan Binyamin Netanyahu ve ortakları seçim sonuçları hakkında yorum yapmamayı tercih etti. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, JD Vance'in İsrail ilişkilerini seçimin kaybedilme nedeni olarak göstermesi hakkında, "Bunlar en büyük dostumuz ve müttefikimizde zaten bir süredir hissedilen düşünceler" dedi. İsrail basını bu yenilgiyi "Trump ve İsrail için ağır darbe" şeklinde yorumladı. İlerici kanattaki Demokratların çoğunluk kazanmasının Washington'un Tel Aviv politikasını değiştirmeyi hedefleyen akımı güçlendirdiği belirtiliyor.

İran: İran lideri Mücteba Hamaney, ara seçim sonuçlarının ardından Washington'un Tahran'a yönelik yaklaşımında bir değişim olasılığını dışlayarak, Amerikan siyasi liderliğindeki değişikliklerin İran'a yönelik düşmanlığı değiştirmeyeceğini söyledi. Washington'ın davranışlarında değişiklik bekleyenlerin derin yanılgı içinde olduğunu ifade etti.

Çin: Çin Dışişleri Bakanlığı, seçim sonrası ABD ile çalışmaya hazır olduklarını bildirdi. Sözcü, ara seçimlerin ABD'nin iç işi olduğunu belirterek iki ülke liderlerinin mutabakatı doğrultusunda saygı, eşitlik ve karşılıklılık temelinde yapıcı ilişkiler inşa etmek için birlikte çalışmaya hazır olduklarını söyledi.

Rusya: Kremlin, seçimlerin ABD'nin iç meselesi olduğunu belirterek "Trump'ın barışçıl girişimlerini sürdüreceğini umuyoruz" ifadesini kullandı. Yakında yapılacak üçlü müzakerelerin ve Melania Trump'ın barışçıl girişimlerinin devam etmesini beklediklerini dile getirdi. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı ise Demokrat Parti'nin Rusya'ya yönelik yaklaşımının olumsuz olduğunu, ancak bunun yeni bir şey olmadığını kaydetti.